Ο Νικόλαος Β. Δρανδάκης γεννήθηκε στο Ρέθυμνο της Κρήτης. Σπούδασε στη Φιλοσοφική Αθηνών. Κατόπιν διαγωνισμού έγινε επιμελητής Βυζαντινών Αρχαιοτήτων και διορίστηκε στο Μιστρά (1951) όπου και έμεινε έντεκα χρόνια. Προήχθη σε έφορο Βυζαντινών Αρχαιοτήτων και ταυτόχρονα μετατέθηκε στην Αθήνα. Έγινε υφηγητής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, στη συνέχεια Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων και κατόπιν στο Πανεπιστήμιο Αθηνών (έδρα Βυζαντινής αρχαιολογίας).

Από το 1955 μελετά τα μνημεία της Μάνης κάνοντας κάθε χρόνο συστηματικές έρευνες και ανασκαφές (Κυπάρισσο, Άλικα, Παλιόχωρα, Τηγάνι). Έχει συγγράψει αρκετές μελέτες για τα μνημεία της Μάνης και μεταξύ αυτών και τη διατριβή του επί υφηγεσία «Βυζαντιναί τοιχογραφίαι της Μέσα Μάνης». Τέλος πλήθος είναι οι συμμετοχές και επιστημονικές ανακοινώσεις του σε διαλέξεις, συνέδρια κλπ.