Αρχική Ιστορία Δήμοι - Χωριά Ήθη - Έθιμα Μοιρολόγια Ποίηση Απόδημοι Αρχιτεκτονική
Εκκλησίες Κάστρα Ταΰγετος Χλωρίδα Πανίδα Σπήλαια Προϊόντα Άρωμα Μάνης
Δημιουργοί Απόψεις Εκδρομές Σύλλογοι Σύνδεσμοι Wallpaper Περιεχόμενα Βιβλιογραφία

 

Προηγούμενη

Κοίμηση της Θεοτόκου και Άγιοι Θεόδωροι (Δισυπόστατη)

Ευχαριστώ για τη βοήθειά του τον μανιατόγαμπρο ιερέα του Πραστείου πατήρ Παναγιώτη Τζανέτο (από τη Μυτιλήνη), που με διευκόλυνε στη φωτογράφηση του Ιερού Ναού.

Από το βιβλίο του Γ.Α. Μαραβελέα "Πραστείο: Μια αγνοημένη μικρογραφία του Μυστρά, Ιστορικό αφήγημα", Αθήνα 1971.

pr_tris01.JPG (56182 bytes)pr_tris03.JPG (57555 bytes)Είναι το νεώτερο καθολικό της μονής των Άγιων Θεοδώρων. Η Εκκλησία αυτή, χτισμένη 50 μέτρα περίπου ανατολικά από την προηγούμενη, είναι πολύ μεγαλύτερη από αυτή και μεγαλοπρεπέστερη. Η αρχιτεκτονική της θυμίζει τις εκκλησίες του Μιστρά, είναι δε ζωγραφισμένη σ' ολόκληρη την εσωτερική της επιφάνεια. Μερικές από τις ζωγραφιές της διατηρούνται σε αρκετά καλή κατάσταση. Σ' όλες όμως διακρίνονται μαυρίλες και ίχνη από καπνό. Είναι πιθανό ότι την έκαψαν οι Τούρκοι σε κάποια από τις δυο φορές, που κατάστρεψαν το Πραστείο. Η χρονολογία πού χτίστηκε, χαραγμένη σ' έναν ανάγλυφο σταυρό από πωρόλιθο, που βρίσκεται στην πρόσοψη και ακριβώς κάτω από το κωδωνοστάσιο έχει διαβρωθεί και δεν διακρίνεται. Μόνο στην καμπάνα διαβάζει κανένας δίπλα από τη βενετσάνικη φίρμα της, τη χρονολογία που κατασκευάστηκε, MDCXXXVIII (1638). Απ’ αυτό πιθανολογείται ότι και η εκκλησία αυτή χτίστηκε στο πρώτο μισό του XVII αιώνα.

pr_tris05.JPG (55443 bytes)Στη δεξιά άκρη του χτιστού τέμπλου, όπως μπαίναμε στην εκκλησία, βλέπομε ιστορημένη τη σεβάσμια μορφή ενός κληρικού με κόκκινα γένια και μουστάκια, στηριγμένου σε μια ποιμαντορική ράβδο. Κρατά στο δεξί του χέρι το κομπολόι και ένα ανοιχτό βιβλίο, στο όποιο διαβάζεται τα μοναστικό ρητό «Μακάριος ο έχων την μακαρίαν αγάπην και την αγίαν υπακοήν έος θανάτου». Δίπλα από την εικόνα είναι χαραγμένη η σχετική με τον εικονιζόμενο επιγραφή: «+ ο παρομιόθείς Ησαΐας μυραίος και πρωτοσύγγελος της μεγάλης εκλησίας ειός του ποταί δεσπότου κυρίου Θεοδοσίου εκ χώρας1 Πρωαστείου και κτήτωρ της αγίας μονής ταύτης».

pr_tris07a.JPG (43356 bytes)Κατά τον Άγγλο βυζαντινολόγο R. Τraquair, ο οποίος επισκέφθηκε το Πραστείο κατά την πρώτη δεκαετία του αιώνα μας, ο τίτλος «μυραίος» μαζί με το «πρωτοσύγγελος της μεγάλης εκκλησίας» δείχνουν ότι ο εικονιζόμενος ήταν κάποια εποχή αξιωματούχος του πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως. Ακόμη δε ότι το αξίωμά του αυτό είχε κάποια σχέση με το μύρο το οποίο, κατά το ορθόδοξο δόγμα, παρασκευάζεται και καθαγιάζεται μόνο από Οικουμενικό Πατριαρχείο, απ' όπου το παραλαβαίνουν οι λοιπές εκκλησίες2.

Περίεργο φαίνεται από την παραπάνω επιγραφή το ότι ο Ησαΐας αναφέρεται σαν γιος δεσπότη, ενώ, όπως ξέρουμε, οι επίσκοποι της ορθόδοξης εκκλησίας είναι άγαμοι και συνεπώς δεν έχουν παιδιά. Αυτό όμως δεν πρέπει να μας παραξενεύει. Στην εποχή του βυζαντίου και μεταγενέστερα ίσχυε διάταξη (η οποία υφίσταται και σήμερα, μολονότι σπάνια εφαρμόζεται) σύμφωνα με την οποία ένας παντρεμένος κληρικός μπορούσε να χειροτονηθεί δεσπότης, εφ' όσον χήρευε και συγκέντρωνε τις λοιπές προϋποθέσεις. Στην ιστορική οικογένεια των Μελισσηνών, στην οποία προφανώς ανήκε ο δεσπότης Θεοδόσιος, φαίνεται ότι δεν ήταν σπάνιο το φαινόμενο αυτό, αφού και ο Νικηφόρος, γιος του άρχοντα της περιοχής Λέοντα Μελισσηνού και αδελφός της Μαρίας δούκισσας της Αθήνας και της Θήβας, μετά τη χηρεία του χειροτονήθηκε αρχιεπίσκοπος Αδριανουπόλεως3.

pr_tris04.JPG (53271 bytes)pr_tris08.JPG (60739 bytes)Στο πλακόστρωτο δάπεδο της εκκλησίας Βρίσκεται τοποθετημένη μία μαρμάρινη πλάκα με αέτωμα, Η οποία προφανώς έχει αφαιρεθεί από κάποιο τάφο ρωμαϊκής εποχής και τοποθετήθηκε στο κέντρο του δαπέδου κάτω από τον παντοκράτορα, για να δείχνει το σημείο στο όποιο πρέπει να στέκει ο λειτουργός με τα άχραντα μυστήρια, όταν ψάλλετε το χερουβικό. Κάτω από αέτωμα διακρίνεται χαραγμένος ο συνήθης χαιρετισμός προς τους νεκρούς «ΚΛΕΩΝ ΧΑΕΡΕ». Η επιτύμβια αυτή πλάκα έχει ακόμη ένα άβαθο σκάλισμα που παριστάνει στλέγγιδα4, ενώ δίπλα του είναι σκαλισμένος ένας αρύβαλλος5 κρεμασμένος με κορδόνι από ένα πάσσαλο. Όλα αυτά δείχνουν, ότι η πλάκα αυτή έχει παρθεί από τάφο αθλητή6.

pr_tris02.JPG (46988 bytes)Στην εκκλησία αυτή υπήρχαν αξιόλογες φορητές εικόνες, ένα ασημένιο κουτί με αγία λείψανα, μια κεντημένη ιερατική ζώνη με χρονολογία του XVIII αιώνα, ένας ασημένιος σταυρός καλής τέχνης της ίδιας εποχής και δυο ξυλόγλυπτα μανουάλια λαϊκής τέχνης.

Υπήρχε ακόμη πάνω από το χτιστό τέμπλο ένας μεγάλος ξύλινος σταυρός, πλαισιωμένος με ωραίες ξυλόγλυπτες διακοσμήσεις και φορητές εικόνες.

Παραπομπές
1.
Ο όρος «χώρα» σήμαινε κατά τους μέσους χρόνους, κατοικημένους τόπους, πού έδιναν την εντύπωση πόλης ή αξιόλογης οικιστ. περιοχής. Σ. Στεριοπούλου. Παρατηρήσεις εις την νεωτέραν Γεωγραφίαν, Αθήναι 1937, σελίς 13.
2. R. Τraquair, Αn of the Brit. scool ν. 15 (1909-9) Ρ. 208-210.
3. Ν. θ. Κλάδα. Σχετικό άρθρο του στη Μεγ. Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια. Τόμος ΙΣΤ΄ σελ. 881.
4. Στλεγγίδα = μεταλλικό όργανο με το οποίο κατά την αρχαιότητα έξυναν τις λέρες που δημιουργόνταν στα σώματα των αθλητών από τις σκόνες και το λαδί, με το οποίο άλειφαν το σώμα τους πριν από τα αγωνίσματα.
5. Αρύβαλλος = Μικρό δοχείο σε σχήμα σφαίρας με στενό στόμιο. Σ' αυτό έβαναν το λάδι, που χρησιμοποιούσαν οι αθλητές,, για να αλείφουν τα σώματά τους πριν από τη γυμναστική και τα αγωνίσματα.
6. Ο R. Traquair υποθέτει ότι τα σκαλίσματα εικονίζουν γεωργικά εργαλεία. Γι’ αυτό αναφέρει ότι η πλάκα έχει αφαιρεθεί από τάφο γεωργού ή μικροκτηματία.


Άγιοι Θεόδωροι ] [ Κοίμηση Θεοτόκου ] Άγιος Νικόλαος ] Άγιος Γεώργιος ] Αγία Τριάδα ] Βασίλειος-Σπυρίδων ] Εισόδια Θεοτόκου ] Άγιοι Πάντες ] Άγιος Κωνσταντίνος ] Γεννέσιον Θεοτόκου ] Άγιος Σώστης ] Γέννηση Χριστού ] Άγιοι Θεόδωροι (Ν) ]