Αρχική Ιστορία Δήμοι - Χωριά Ήθη - Έθιμα Μοιρολόγια Ποίηση Απόδημοι Αρχιτεκτονική
Εκκλησίες Κάστρα Ταΰγετος Χλωρίδα Πανίδα Σπήλαια Προϊόντα Άρωμα Μάνης
Δημιουργοί Απόψεις Εκδρομές Σύλλογοι Σύνδεσμοι Wallpaper Περιεχόμενα Βιβλιογραφία

 

Προηγούμενη
Φωτογραφίες

 

Επικοινωνία

Κονάκια: Μαζί με την Πιλάλα αποτελούν Δημοτικό Διαμέρισμα του Δήμου Γυθείου και είναι όμορφος οικισμός με Παλαιά πέτρινα σπίτια.  Κοντά βρίσκεται η Μονή του Αγίου Γεωργίου (12ος αι.) με τον Ιερό Ναό του Αγίου Γεωργίου. Έχει εντυπωσιακό καμπαναριό, ενώ στο εσωτερικό του υπάρχουν τοιχογραφίες λαϊκής τέχνης του 18ου αιώνα και πίσω απ’ αυτές τοιχογραφίες του 11ου αιώνα. Τα κελιά της Μονής είναι διώροφα κτίσματα και βρίσκονται σε επαφή με το μικρό περίβολό της.

Αξιόλογος ο Ναός Κοίμησης της Θεοτόκου με τοιχογραφίες 20ου αι. Φέρει πέτρινο δάπεδο του 17ου αιώνα και στο εσωτερικό του φυλάσσεται συλλογή από βυζαντινές ξυλόγλυπτες εικόνες και παλαιά άμφια και σκεύη (επισκέψιμα).

Στο χωριό βρίσκονται οι Πύργοι των οικογενειών Πετράκου (μη κατοικήσιμος) και Κοντάκου, καθώς και το κτίριο Ξανθάκου, που είναι ανωκάτωγο κτίσμα με κάτοψη σχήματος Γ που χρονολογείται στις πρώτες δεκαετίες του 19ου αιώνα.

 

konakia_xanthakou.JPG (71600 bytes)
Κτίριο Ξανθάκου
papad_kontakou01.JPG (28353 bytes)
Πύργος Πετράκου - Κοντάκου
konakia_im_aggeorgiou03.JPG (79417 bytes)
Ι.Ν. Αγίου Γεωργίου
konakia_agios_georgios.jpg (45801 bytes)
Μονή του Αγίου Γεωργίου
konakia_im_aggeorgiou01.JPG (38264 bytes)
Ι.Ν. Αγίου Γεωργίου
 konakia_im_aggeorgiou02.JPG (74849 bytes)
Μονή του Αγίου Γεωργίου

 

Πιλάλα: Έχει 25 κατοίκους με σπάνιας σύνθεσης οχυρά και κτιριακά συγκροτήματα όπως η εντυπωσιακή πυργοκατοικία του Χατζάκου, κτισμένη το 1776. Χαρακτηρίζεται ως δείγμα της μανιάτικης αρχιτεκτονικής με έντονα αμυντικά στοιχεία που δηλώνουν ότι προϋπήρχε της επανάστασης του 21. Ο τριώροφος πύργος που περικλείεται από ψηλό αμυντικό μαντρότοιχο, έχει χαραγμένη χρονολογία 1776 στο υπέρθυρο της πόρτας εισόδου στο ισόγειο.

 

hatzakou04.JPG (76345 bytes)
Πύργος Χατζάκου
hatzakou02.JPG (20612 bytes)
hatzakou03.JPG (62929 bytes)
Πύργος Χατζάκου - Κανόνι
hatzakou01.JPG (40218 bytes)
Πύργος Χατζάκου
 

Κτητορικαί επιγραφαί εκ Πηλάλας

Του Ιωάννη Ταϊφάκου, Δημοσίευση στη διμηνιαία επιθεώρηση του Συνδέσμου των εν Αττική Λακεδαιμονίων, έτος ΣΤ’, Ιούλιος – Αύγουστος 1969, Τ. 34.

Το όνομα του χωρίου Πηλάλα του τ. δ. Μαλευρείου είναι βυζαντινόν, ως υπεστήριξαν οι Σπ. Λάμπρος1 και Παν. Δούκας2 και εξ ανθρωπωνυμίου γενικοσχήμως σχηματισθέν3, ως δεικνύει η διάσωσις του επωνύμου και σήμερον4. Τα περί σχηματισμού του εκ του πηλαλώ5 και εκ της Πυλάρας - Πυλάλας είναι ατυχείς ετυμολογίαι.

Πλησίον της Πηλάλας, όπου από του 1776 εκτίσθη ο πύργος της οικογενείας Χατζάκου6, υπάρχει μοναστήριον του XI. αι. επ' ονόματι του Αγίου Γεωργίου. Το μοναστήριον, του οποίου το κωδωνοστάσιον είναι εκτισμένον δια πωρόλιθων7, έχει σήμερον ερημωθεί. Εις ολίγιστα σημεία αι αγιογραφίαι είναι οραταί, επιχρισθεισών των πλείστων -δια νεωτέρων χρωμάτων και εικόνων.

Εκ των κατωτέρω δημοσιευομένων επιγραφών, αι δύο κτητορικαί Ι, II, ευρίσκονται υπεράνω του δεξιού ψαλτηρίου, αι επόμεναι επί της αριστεράς κόγχης του Ιερού. Τέλος, επί των χειλέων ορειχαλκίνου πινακίου, ανήκοντος εις την οικογένειαν Χατζάκου και από κειμένου εις τον πύργον της Πηλάλας ανέγνωσα:

Ν(ι)κολάκιο(ς) Ιατρός 1741. Ιδού τα κείμενα8:

Ι
1. Δι’ εκσόδων καίσιδρομής τον τημίον και ευσεβόν χριστιανόν. του
2. Μαλευρίου και πάντον τον ευσεβόν χριστιανόν βοήθισαν τον εν τη αγία μονή ταύτη εις βοήθειαν,
3. νή;] και ψυχικήν σωτηρίαν: 1882: Μαίου. ζ’ αφιερώθη το μονίδριον των Τζανετου λιά]νον
4. ......] κοίμενον η Κοίμησις της Θεοτόκου δια μετόχιον του Αγίου Μεγαλομάρτηρος Γεωργίου των Πιλαλοκο[νακίων.

ΙΙ
Ανιγέρθι ο οίκος και παν
σεμνός ναός ούτος ο ναρ
θηξ της εκκλισίας και η
κύ[ον]ες του ιερού - μοναστηρίου και
5. το κυμιτήριον ο Άγιος Δημήτριος9
Εκ βάθρον γίς - και ανιοτορίθι δια
ξόδους και δαπάνης του πανουσιο
τάτου αγίου καθηγουμένου Κυρίλλου10
του Πελοποννησίου καταγομένου εκ κόμης
10. Αγίου ICC και [(άλλοις;)] μοναχοίς κυα
.…….... ] Κυδωνιών μετά της
…….]ς αυτόν

III.
γερασίμ[ου. π]αϊσίου. νεοφύτου. Δαμασκι
νού. νικηφόρου. παναρέτου. Εηιφανίου
Δανι]ήλ

ΙV.
Πιλαλιω]τών | Πάνιστα | Λίμπερδο | Καρβελά \ Ράχης γερασίμου κλπ. | vac. | Σιδερόκαστρο | Μαραθέα | Μαρούλια | Σκαμν(άκι) | vac. | Ασολά |

V
ΠΑΝΙCΤΑ. δι[μιτρί]ου . πανα
γίω[του;] μαργαρίτα . ιωαν[ου. α]ποστολή
μ[αργαρίτ]α. σοφία παν[αγιώτης;] μιχαήλ
Κανέλας. Πανόρηας. νικολ[έτας;] σταμά[τού]
5. λα. βασιλείου

Η αρ. IV. επιγραφή περιλαμβάνει βαπτιστικά εκ των αναγραφομένων χωρίων του Μαλευρείου και εις το πρώτον τετραγωνίδιον του δευτέρου στίχου τα ονόματα της III επιγραφής. Εις την V επιγραφήν παρατίθενται τα βαπτιστικά της Πανίτσης.

Προφανώς, τα βαπτιστικά και τα εκκλησιαστικά ονόματα της αριστεράς κόγχης ανήκουν εις τους βοηθήσαντας εις την εκ βάθρων γης επισκευήν και ανιστόρησιν του ναού χριστιανούς του Μαλευρείου και μοναχούς.

Άλλ' έχομεν και σύγχρονον σχεδόν των επιγραφών κείμενον, αναφοράν του εκτάκτου Επιτρόπου Λακωνίας Γ. Οικονόμου προς το Υπουργείον της θρησκείας (Γ.Α.Κ. φ. 19 Υ. Θρ.) της 13ης Αυγούστου 182911: «Τμήμα Μαλέβρι, χωρίον Πιλάλας Άγιος Γεώργιος τζανετούλια, Η κοίμησις της Θεοτόκου το οποίον ολόκληρον κατατρώγεται από τους λαϊκούς».

Παραπομπές
1.
Σπαρτιατικόν Ημερολόγιον 1908
2. Η Σπάρτη δια μέσου των αιώνων, Ν. Υόρκη 1922 σ. 565.
3. Βλ. Ιω. Γ. Ταϊφάκου, Ο Άγιος Μεγαλομάρτυς Γεώργιος των Πηλαλοκονακίων, «Μάνη» φ. 64/Οκτ. 1968 σ. 2.
4. Αγωνιστής Πηλάλας ή Οίκονόμου Νικ. της Ζ’ τάξ. Α. Μ. 2820. ιερομ. Ιγνάτιος Πιλάλας, εφημέριος Δαφνίου Σπάρτης (Μ. Γαλανοπούλου, Εκκλησιαστικαί σελίδες Λακωνίας Αθ·. 1938 σ. 214), δικηγόρος εν Σπάρτη 1837 Ν. Πιλάλας (Μ. Γαλανόπουλος, ibiden σ. 173, 279).
5. Αρχ. επιλαλώ. Πηλαλώ εις Χρον. Μωρ. (Schmidt). στ. 6983.
6. Ιω. Γ. Ταϊφάκου, Οι χατζιάνοι της Πηλάλας και τα Κονάκια, «Μάνη» φ. 63/Σεπτ. 1968, idem, Πασσαβάς και Μαλεύρης» «Λακωνική Δράσις» φ. 17, 8/Ιούν. 1969.
7. Ιω. Πατσουράκου, Πραγματεία περί του αρχαίου Γυθείου σ. 11, Κ. Καντή, Εκλογαί από τα Λακωνικά του Παυσ. Αθ. 1952 σ. 23 σημ.
8. Ι, II. γραφή μεγαλογράμματος.
9. Το νεκροταφείον των Κονακίων.
10. Ίσως ο Κύριλλος ούτος να είναι ο Παμφύλου Κύριλλος, όστις διατριβών εν Κυδωνίαις Μ. Ασίας, κατέφυγεν μετά την καταστροφήν των εις Πελοπόννησον, γενόμενος μετά τον θάνατον του Ανθίμου Τοποτηρητής, Έλους και Γερακίου (βλ. Μ. Γαλανοπούλου, ibid, σ. 54, πρωθ·. Ν. Π. Παπαδοπούλου, Λακωνικά 2 (1965) σσ. 11-2).
11. Βλ. Ελένην Μπελιά, Λακωνικά 2 (1965) σ. 76.


Μετονομασίες ] Οικοτουρισμός ] Πληθυσμιακή εξέλιξη ] Διάγραμμα χρήσης Γης ] Γύθειο ] Άγιος Βασίλειος ] Αιγιές ] Δροσοπηγή ] Καλύβια ] Καρβελάς ] Καρυούπολη ] [ Κονάκια ] Κρήνη ] Λυγερέας ] Μαραθέα ] Μυρσίνη ] Νεοχώρι ] Πλάτανος ] Πολυάραβος ] Σιδηρόκαστρο ] Σκαμνάκι ] Σκουτάρι ] Χωσιάρι ]