Αρχική Ιστορία Δήμοι - Χωριά Ήθη - Έθιμα Μοιρολόγια Ποίηση Απόδημοι Αρχιτεκτονική
Εκκλησίες Κάστρα Ταΰγετος Χλωρίδα Πανίδα Σπήλαια Προϊόντα Άρωμα Μάνης
Δημιουργοί Απόψεις Εκδρομές Σύλλογοι Σύνδεσμοι Wallpaper Περιεχόμενα Βιβλιογραφία

 

Προηγούμενη

Επικοινωνία

Νικόλαος Μαντούβαλος

Ο Καπετάν Νίκος της Αγίας Μαρίνας

Του Αλέκου Χρυσομάλλη, Λογοτέχνου - Συγγραφέως

kap_nikos2.jpg (17432 bytes)Ο Νικόλαος Μαντούβαλος, που στη Μακεδονία ήταν περισσότερο γνωστός σαν «Καπετάν Νίκος της Άγιας Μαρίνας», γεννήθηκε στους Μπουλαριούς της Μάνης.

Επειδή οι κομιτατζήδες μέρα με την ημέρα, όλο και περισσότερο τρομοκρατούσαν, βασάνιζαν και έσφαζαν τους αδελφούς μας Μακεδόνες, γιατί αντιστέκονταν στην αλλαγή της εθνικής τους ταυτότητας, ο Μαντούβαλος φλεγόμενος, από την επιθυμία να πολεμήσει τους Βούλγαρους κομιτατζήδες και τους πράκτορες συνεργάτες τους, ζήτησε άδεια από το στρατό, που υπηρετούσε, σαν υπαξιωματικός, και επικεφαλής είκοσι ανδρών, έφθασε (1906) στη λίμνη των Γιαννιτσών, κατόπιν συνεννοήσεως με τον Καπετάν Κάλα (λοχαγό Κ. Σάρο).

Φθάνοντας στη λίμνη, πήρε αμέσως εντολή να εγκατασταθεί στην πλέον επικίνδυνη περιοχή. Δηλαδή, κοντά στο Αρχηγείο των κομιτατζήδων, Γκύλο, Σέλο, Κόρακα κ.ά. που ήταν απέναντι από τα Βουλγαρικά χωριά Αγία Μαρίνα, Ζερβοχώρι, Μονόσπιτς κ.ά.

Μία νύχτα άκουσε, λίγο μακριά του απανωτές ομοβροντίες. Κατάλαβε, άτι πρόκειται για Βουλγαρική επίθεση, κατά ελληνικών σωμάτων. Αμέσως σήμανε συναγερμό και αψηφώντας τους κινδύνους και τις τεράστιες δυσκολίες, ανέβηκε με τους άνδρες του απάνω στα μονόξυλα και κατευθύνθηκε προς το μέρος της μάχης, που ήταν μεταξύ Βουλγάρων κομιτατζήδων και του σώματος του Τέλου Άγρα.

Ο Καπετάν Νίκος, με πολλές προφυλάξεις παίρνει θέση κοντά στην καλύβα (στρατηγείο), του αιμοσταγούς κομιτατζή Κούγια, που με τις βαρβαρότητές του είχε γίνει το φόβητρο της περιοχής.

Ο Τέλος Άγρας είχε έρθει σε δεινή θέση, από την άγρια επίθεση των Βουλγάρων. Την κατάσταση, όμως την έσωσε ο Μαντούβαλος, ο οποίος προξένησε πολλές απώλειες στο σώμα του Κούγια, του οποίου μάλιστα κατέλαβε και την καλύβα του.

Ο καπετάν Άγρας, που γλύτωσε από τους κομιτατζήδες, χάρη στην έγκαιρη επέμβαση του Μαντούβαλου, έκαμε το σημείο του σταυρού και ύστερα πήγε και τον συνάντησε. Τον αγκάλιασε και αφού τον φίλησε του είπε: «Καπετάν Νίκο σε ευχαριστώ».

Στη λίμνη του (Βάλτου) ο Μαντούβαλος, που λατρευόταν από τους κατοίκους της περιοχής, έμεινε μέχρι το 1908, πολεμώντας του κομιτατζήδες. Δηλαδή μέχρι τότε που κηρύχτηκε το σύνταγμα στην Τουρκία.

Ήταν παρόν σε όλους του κατοπινούς Ελληνικούς αγώνες. Αποστρατεύθηκε με το βαθμό του υποστράτηγου και πέθανε στην Αθήνα στις 12 Νοεμβρίου 1952.

Παραθέτουμε αυτούσιο το μοιρολόι που ελέχθη κατά την κηδεία του Εθνικού Αγωνιστού, ήρωα Νικόλαου Μαντούβαλου, τον Νοέμβριο του 1952. Όπως μας πληροφορεί στο βιβλίο - ντοκουμέντο «Η συμβολή της Μάνης εις τον Μακεδονικόν Αγώνα 1904-1908» - απ' όπου και αναδημοσιεύουμε το μοιρολόι - ο γνωστός Συμπατριώτης μας, Ερευνητής-Καθηγητής δ.φ. Δικαίος Βαγιακάκος, το μοιρολόι είπε η Βασίλω, σύζυγος του αδελφού του Ιωάννου, και είναι χαρακτηριστική, πέραν των άλλων, η ακρίβεια και οι λεπτομέρειες της περιγραφής των μαχών στη λίμνη των Γιαννιτσών, όπου πρωταγωνιστής ήταν ο Καπετάν Νίκος.

1. Εμένα ο Νικόλα μου
από δεκαοχτώ χρονού
εκατατάγη εθελοντής
κι' απέει αντάρτης διάηκε
στα Μακεδόνικα βουνά
κ' ετραυματίστη σοβαρά
στο χέρι και στον πνεύμονα.
2. Μια που χιόνι έρριχνε
εφώναξε τους άντρες του:
Παιδιά, για πάρτε τ' άρματα
και πάμε για τους Βούλγαρους
τι μάσε κάνουσι πολλά.
Και ο Νικόλας μπροστινός
πάαινε για τους Βούλγαρους.
3. Χειροβοβίδες έρριξε,
έρριξε και πετρέλαιο,
η Καλύβα έπαρε φωτιά
κ' εφώναξε τους άντρες του:
- Στα πανεθύρια βάλλετε
να μήνε βγουν οι Βούλγαροι!
και το ντουφέκι άρχισε,
όλους τους εσκωτώσασι.
4. Καπεταναίοι φτάσασι,
φτάσασι κ' οι οπλαρχηγοί,
στη μέση ο Νικόλα μου,
ένα θερίο ανήμερο.
Έτρεξ' ο καπετάνιο του,
εδιάη τον αγκάλιασε
και του 'πε και του μίλησε:
5. - Εύγιο σου, ρε Μαντούβαλε,
είσαι από οικογένεια
κι' από καλή καταγωγή
και παλληκάρι διαλεχτό
με το κατόρθωμα αυτό.
6. Επέρασε λίγος καιρός
και χιόνι έπεσε πολύ
ως και η Λίμνη πάγωσε.
Ο Δεμέστιχας κατάλαβε
τι θα ντου γίνη επίθεση
κι' όλους τους ειδοποίησε,
όλοι το νου τους να 'χουσι
τι θα ντου γιν' επίθεση
και ψεύτης δεν εφάνηκε.
7. Βούλγαροι εφάνησαν πολλοί
μεσ' τις σχεδίες ήτανε
φτάνουσι στο Δεμέστιχα.
Εδείλιασ' ο Δεμέστιχας
κ' εφώναξε στους άντρες του:
8. Κανείς μη ρίξη ντουφέκια,
ας τους να πλησιάσουσι
και θα πυροβολήσω εγώ.
Και το ντουφέκι άρχισε.
Φωνάξασι οι Βούλγαροι:
-Παραδοθήτε Έλληνες,
και δε σας ε πειράζαμε.
9. Ακούστησα οι ντουφεκιές
κι' αμέσως εκατάλαβε,
χτυπούσι το Δεμέστιχα
κ' εφώναξε τους άντρες του:
- Παιδιά, για πάρτε τ' άρματα
χτυπούσι το Δεμέστιχα.
10. Έφτασε ο Νικόλα μου
και έβαλε μία φωνή:
- Καπετάν Νίκος έφτασε,
και μη φοβάστε τίποτα!
θάρρος παίρνει ο Δεμέστιχας
και το ντουφέκι άρχισε
και εσκοτώσασι πολλούς.
11. Η μάχη ετελείωσε,
καπεταναίοι φτάσασι,
φτάσασι κ' οι οπλαρχηγοί,
καπετάν Κόλας του μιλά:
- Εύγε και τούτη τη φορά,
έσωσες την κατάσταση.
12. Έσκυψε και τον φίλησε
και λέει ο Δεμέστιχας:
- Εμείς πατριώτες είμαστε
από της Μάνης τα χωριά.
Κ' ύστερα εχωρίστησα,
πάσι για τα λημέρια τους.

Από το αρχείο της «ΑΔΟΥΛΩΤΗΣ ΜΑΝΗΣ» Τ.3/1997

Συμμετοχή Μανιατών ] Περιοχές Δράσης ] Μανιάτες Μακ/χοι ] Δημ. Καλαποθάκης ] Λάμπρος Κορομηλάς ] Μουσείο Μακ. Αγώνα ] Παύλος Μελάς ] Λεων. Πετροπουλάκης ] Αντώνης Βλαχάκης ] Νικόλαος Τσοτάκος ] Ψυχαδελφοί ] Παναγιώτης Κουκής ] Ηλίας Χιονάκος ] Δημήτρης Αποστολάκος ] Μιχάλης Φουρίδης ] Φίλιππος Κιτρινιάρης ] Γεώργιος Φραγκάκος ] Πέτρος Μαλεύρης ] Μιχάλης Αναγνωστάκος ] Βασίλειος Καραμούζης ] Γεώρ. Φραγκογιάννης ] Ιωάννης Δεμέστιχας ] [ Νικόλαος Μαντούβαλος ] Π. Παπατσανετέας ] Παρασκευάς Ζερβέας ] Κων. Μπουκουβάλας ] Θεόδ. Μαντούβαλος ] Βασίλης Τσιμπιδάρος ] Γρηγόρης Φαληρέας ] Ιωάννης Ζαγοριανάκος ] Άλλοι Μανιάτες ] Ανώνυμοι Μακ/χοι ] Εφημερίδα ΕΜΠΡΟΣ ] Εφημερίδα ΚΑΙΡΟΙ ] Εκδήλωση ] Καργάκος για Μαν. Μ. ] Πηνελόπη Δέλτα ] Βιβλιογραφία ]