Αρχική Ιστορία Δήμοι - Χωριά Ήθη - Έθιμα Μοιρολόγια Ποίηση Απόδημοι Αρχιτεκτονική
Εκκλησίες Κάστρα Ταΰγετος Χλωρίδα Πανίδα Σπήλαια Προϊόντα Άρωμα Μάνης
Δημιουργοί Απόψεις Εκδρομές Σύλλογοι Σύνδεσμοι Wallpaper Περιεχόμενα Βιβλιογραφία

 

Προηγούμενη

 

Επικοινωνία

νάθε, αντί είθε, το νάθε εισάγει ευχή ανεκπλήρωτη.

νειδίζου, ονειδίζω.

νιάκα η, α.ε. νάκη, φορητό λίκνο.

νομή η, βοσκοτόπι, τη σημασία αυτή έχει στο στίχο «μία γελάδα τη νομής» φαίνεται όμως δεν έχει την αυτή σημασία στους στίχους: «χωράφχια σ' όλες τι νομές / όλα ξεκλείδωτες ζεπχιές». Ο στίχος αυτός σημαίνει ότι τα χωράφια που διαθέτανε σ’ όλες τις γόνιμες περιοχές, ήταν τόσο καλά και μεγάλα, ώστε το καθένα για να οργωθεί χρειαζότανε μια ολόκληρη ημέρα χωρίς διάλειμμα, χωρίς, δηλαδή να ξεκλειδώσουν τα ζυγάλετρα για να ξεκουραστούν.

Τα χωράφια περιέρχονται στους απογόνους κυρίως με μοιρασιά και σκαρφία. Τα χτήματα μοιράζονται σε κλήρους ισάριθμους με τα αρσενικά παιδιά. Κατόπι ρίχνουν σκαρφία, δηλαδή λαχνούς και ο καθένας παίρνει αυτό που θα του τύχει. Εξ αυτού και όρος λαχίδι, δηλαδή χωράφι που του έλαχε κατά την κλήρωση. Νομίζομε λοιπόν ότι ο όρος νομή διετήρησε στη Μάνη τη σημασία που έχει και στην αρχαία, δηλαδή μοιρασιά. Αυτή που βρίσκομε στη φράση του Πρωταγόρα: «έρχεται Προμηθεύς επισκεψόμενος την νομήν», δηλαδή τα δοθέντα μερίδια και τον τρόπο της μοιρασιάς.

νοτία η, η υγρασία.

νταγιαντού, υπομένω, αντέχω.

ντακούρι το, μεγάλο κομμάτι ψωμιού.

νταμάχι το, σφοδρή επιθυμία, βουλιμία για απόκτηση αγαθών.

νταμαχιάρης ο, αγωνιζόμενος για απόκτηση αγαθών.

νταούλι, στη φράση «εγίνη νταούλι», δηλαδή κάποιο μέλος του σώματος πρήστηκε πολύ.

νταρντουνάς ο, ακούγοντας προ ετών στη Λάγια γέροντα να λέει «εσήμερα είμαι νταρντουνάς» τον ρώτησα τι εννοεί λέγοντας νταρντουνάς και μου απήντησε «Μου λέει ο καφετζής να πάρου το ιδιακονιάρη στο σπίτι μου να σπερούσει, αλλά εσήμερα στο σπίτι μου δεν έχομε καμμία καταντία ούτε ψωμί, τι θαν του βάλου να φάει».

Για την προέλευση της λέξεως κάνω μία υπόθεση. Κατά το 1293 ο Ρογήρος ντε Λούρια αιχμαλώτισε μερικούς Μανιάτες στο Ναυαρίνο και τους μετέφερε με το πλοίο του, στο οποίο είχε επίσης αιχμάλωτον τον Ιωάννη ντε Τουρναί. Στο ταξίδι οι αιχμάλωτοι θα υποφέρανε από στερήσεις, τις οποίες συνέδεσαν με τον συναιχμάλωτον ντε Τουρναί και παραφθείραντες το όνομα είπαν νταρντουνά τον στερούμενον των αναγκαίων.

ντάσκα η, η τσάντα.

ντελέγκου, επίρρ. ευθύς, αμέσως, γρήγορα.

ντεμέλα η, σακκούλα κάπως μεγαλύτερη από συνήθη μαξιλαροθήκη λευκού χρώματος. Κλείνει με σούρα. Με ντεμέλα συνήθιζαν να μεταφέρουν τα οστά Μανιατών που πέθαναν στην ξενιτειά.

ντρομού, τολμώ.

ντώσα η, λέγεται και καραντώσα αυτή που υποχωρεί στις προτάσεις των ανδρών και δημιουργεί ερωτικές σχέσεις «η πουτάνα και η ντώσα έχει και μεγάλη γλώσσα». Προέρχεται από τη μετοχή ενδώσασα του ρ. ενδίδω. Την ερμηνεία αυτή μας την δίνει ο σχολιαστής του Απολλώνιου του Ροδίου με τη φράση: «ενδιδόναι προς ηδονήν».

 

ξαγορία, στις φράσεις «εγίνηκα ξαγορία» ή «τον έκαμε ξαγορία», δηλαδή έξω φρενών.

ξαγκούνης ο, είδος σταριού, εξαγώνιος;

ξαγναντεύου, παρατηρώ από απέναντι.

ξαστοχού, λησμονώ, κάνω λάθος.

ξεγκολλιώμαι, απαλλάσσομαι ενοχλητικής παρουσίας.

ξεικάζου το αυτό και συνεικάζου, υπολογίζω, συμπεραίνω, α.ε. εξεικάζω.

ξεμαιταιάζου, θεραπεύω υποφέροντα από μάτιασμα, βασκανία.

ξεμορφώνου, αποκαλύπτω απρεπή ενέργεια κάποιου, το μέσον ξεμορφώνομαι σημαίνει ανακοινώνω κάτι που δεν με κολακεύει, ή ζητώ κάτι όχι τόσο σύμφωνο με την αξιοπρέπειά μου.

ξεροσταλιάζου, παραμένω κάπου άσκοπα και αδικαιολόγητα.

ξεστήχου, από στήθους.

ξειτριοδίζου, παρασύρομαι ή παρασύρω άλλον εις απρεπείς πράξεις. ξετσιρλιαίνου, συνθλίβω κάτι και χύνεται το εντός του, ώριμο σύκο ή έντομο ή ερπετό.

 

όγοιος, α, ο, αντωνυμία αντί της όποιος.

όϊμε, και όϊμου, το σχετλιαστικό οίμοι.

ολήγορα, επίρρ. γρήγορα.

όντας το αυτό και όντες, αντί του όταν.

όργος ο, το τμήμα του χωραφιού στο οποίο σκάβει ή θερίζει κάθε μια από τις γυναίκες που θερίζουν ή σκάβουν παράλληλα στο ίδιο χωράφι.

όρογα, επίρρ. σκοπίμως, γιαυτόν το σκοπό, αρχαίο ορέγομαι, επιθυμώ.

ότοιμος, η, ο, έτοιμος.

οχτρουμέϊκα, εχθρικά.


Νέες λέξεις Α' ] Νέες λέξεις Β' ] Νέες λέξεις Γ' ] Νέες Λέξεις Δ' ] Νέες Λέξεις Ε' ] Ιδίωμα Α ] Ιδίωμα Β ] Ιδίωμα Γ ] Ιδίωμα Δ - Ι ] Ιδίωμα Κ ] Ιδίωμα Λ - Μ ] [ Ιδίωμα Ν - Ο ] Ιδίωμα Π - Ρ ] Ιδίωμα Σ - Τ ] Ιδίωμα Υ - Ω ]