Ζαχαριάς Μπαρμπιτσιώτης, ο δάσκαλος της κλεφτουριάς”

Ολόκληρη η ομιλία του Σαράντου Καργάκου κατά την παρουσίαση τού βιβλίου του, στη Σπάρτη στις 16/5/98

Ο Νίκος Εγγονόπουλος στον περίφημο “Μπολιβάρ, ένα Ελληνικό ποίημα”, όπως το επιγράφει, στην αρχή του εγκωμίου του γράφει:

“Για τους μεγάλους, για τους ελεύθερους, για τους γενναίους, τους δυνατούς,

Αρμόζουν τα λόγια τα μεγάλα, τα ελεύθερα, τα γενναία, τα δυνατά”

Τέτοια λόγια, κυρίες και κύριοι, επίσημοι προσκεκλημένοι, πολίτες, περίοικοι και φίλοι της ηρωοτόκου Λακωνίας και της Ταϋγετοσκεπούς Σπάρτης, ταιριάζουν στον ήρωα Ζαχαριά.

Απόψε στην αίθουσα αυτή και εν μέσω τόσο εκλεκτού ακροατηρίου δεν προτίθεμαι να εξιστορήσω τα res gesta, τη ζωή και τη δράση των ήρωος Ζαχαριά. Όλα αυτά δίνονται με πάσα ακρίβεια και λεπτομέρεια στο βιβλίο που εξεπόνησα για τον άνδρα που φόρεσε πρώτος αυτός το κόκκινο φέσι των κλεφτών στη νεώτερη ιστορία μας. Εδώ ας μου επιτραπεί να πω όσα δε θέλησα στο βιβλίο να πω για να μην αδικήσω το Ζαχαριά μ’ ένα κατώτερο της παλληκαριάς του εγκώμιο.

Ο Αριστοφάνης, μιλώντας για τα αθάνατα έργα του Αισχύλου, καθόρισε ως αρχή της ποιητικής γραφής του το “μεγάλων γνωμών και διανοιών ίσα και τα ρήματα τίκτειν”. Δηλαδή στις μεγάλες γνώμες και στα υψηλά διανοήματα αρμόζουν ισάξια λόγια. Ομως, πώς να μπορέσει η δική μου γλώσσα να βρει λόγια ισάξια για τον αετό της Μπαρμπίτσας, αυτόν που σε άπειρες περιπτώσεις περιεφρόνησε την έμφυτη σε όλους μας επιθυμία του ζήν και επροτίμησε να πεθάνει παρά να ζει βλέποντας την πατρίδα του ταπεινωμένη και καταφρονημένη και το Γένος των Ελλήνων υποταγμένο στον τραχύ και βάναυσο Ασιάτη;

Ασφαλώς, και πριν αρχίσω και όταν άρχισα να “κτίζω” τη βιογραφία του Ζαχαριά, είχα μέσα μου την εικόνα του ήρωα. Εδιάβασα και άκουσα πολλά, όχι ευτυχώς όλα εγκωμιαστικά. Έτσι συνέθεσα μία προσωπογραφία που δεν έχει μόνο ψιμύθια ωραιολογίας. Έχει και σκιές που χαρίζουν μεγαλύτερη ένταση στις φωτεινές πλευρές του. Ο Ζαχαριάς, όπως γράφω, δεν ήταν άγιος, ήταν άγριος. Ήταν ένα στοιχείο της φύσης, αλλά μόνος και σχεδόν ακαθοδήγητος προχώρησε πιο πέρα από το σημείο που τον άφησε η φύση. Ήταν κλέφτης, αλλά δεν έμεινε μόνο κλέφτης, έγινε ηγέτης. Έδωσε στη δράση των κλεφτών εθνικό προσανατολισμό. Ίσως είναι ο πρώτος που οραματίστηκε μία ένωση των κλεφτών της Πελοποννήσου, για λόγους ασφαλείας, για λόγους αμοιβαίας συνεργασίας αλλά και για ευρύτερους πολιτικούς στόχους: το ένοπλο τμήμα του Γένους να μπορέσει σε μία δεδομένη στιγμή να εκμεταλλευτεί τις ενδο-ευρωπαϊκές αντιθέσεις και την προϊούσα κάμψη των Οθωμανών, για να καταφέρει στη πρέπουσα στιγμή το θανατηφόρο πλήγμα στο “Μεγάλο Ασθενή”.

Ο Ζαχαριάς δεν ήταν μόνο πολεμιστής, ήταν κι ένα οξύτατο πολιτικό μυαλό. Είναι ο πρώτος που προσεταιρίστηκε τους Αλβανούς της Πελοποννήσου και από αντιπάλους τούς έκανε συμμάχους. “Εγώ Αρβανίτες δεν βαρώ, οι Αρβανίτες δεν με βαρούν, γιατί έχουμε μπέσα. Πολλές βολές έχουν ψωμί δικό μου φαγωμένο”, λέει στον ξακουστό κλεφτοαρματολό Ανδρούτσο. Έδωσε στην κλεφτουριά του Μοριά ένα στόχο, μια Εθνική ιδέα, μιαν Εθνική αποστολή. Γράφει στους κοτζαμπάσηδες του Μοριά τη θρυλική επιστολή που τελειώνει έτσι: "Μου γράφετε ότι θα χαθούν τα χωριά σας. Στάχτη να γίνουν. Ντουφέκι και σπαθί, ή να ελευθερωθούμε ή να χαθούμε”. Αυτός ήταν Ο Ζαχαριάς, αυτό ήταν το ήθος του Ζαχαριά στα μαύρα εκείνα χρόνια της σκλαβιάς.

Θα μπορούσα - άλλωστε το έχω κάνει στο βιβλίο - να αναφέρω απόψε πλείστα όσα για την πολεμική δράση του Ζαχαριά. Ομως αυτά που νομίζω ότι δείχνει το μέγεθος της αξιοσύνης του είναι τούτο: αυτός ένας κλέφτης, ένας βουνήσιος, ένας Βλαχομπαρμπιτσιώτης έγινε αποδεκτός - και μάλιστα σαν ηγετική μορφή - από την αριστοκρατική πολεμική κοινωνία της Μάνης. Ουδείς, προ και μετά, ούτε και ο Κολοκοτρώνης, μπόρεσε να ενταχθεί και να αποκτήσει τόσο κύρος μεταξύ των Μανιατών όσο ο Ζαχαριάς. Βεβαίως στη Μάνη δολοφονήθηκε, και Μανιάτης ήταν ο φυσικός και ο ηθικός αυτουργός. Ομως στη Μάνη ο φιλοξενούμενος είναι πρόσωπο ιερό. Κανείς παλιά δεν άπλωνε χέρι σ’ αυτόν. Αλλά ο Ζαχαριάς είχε γίνει πλέον Μανιάτης κι ο θάνατός του είναι παρόμοιος με τους ατελείωτους θανάτους και ξεκλήριζαν ως τα νεώτερα χρόνια τα ισχυρά μανιάτικα σόγια. Ο Ζαχαριάς για τους Μανιάτες ήταν Μανιάτης και ο θάνατός του δεν ήταν απλή δολοφονία, ήταν “χωσία” όπως λέγαμε παλιά στη Μάνη. Άλλωστε, όπως γράφουμε στο βιβλίο μας, είχε ειδοποιηθεί από το Διονύση Μούρτζινο.

Ο Ζαχαριάς μπορεί να έφυγε από τη ζωή αλλ’ άφησε πίσω του σπορά. Υπήρξε ο Δάσκαλος της Κλεφτουριάς. Οι κορυφαίοι πολεμιστές του ‘21, ο Μητροπέτροβας, ο Κολοκοτρώνης και ο Νικηταράς υπήρξαν μαθητές του. Ο τελευταίος μάλιστα είχε νυμφευθεί την κόρη του την Αγγελίνα, γυναίκα εφάμιλλη σε ηρωισμό του πατρός και του συζύγου. Ο Ζαχαριάς είχε όλα τα προσόντα του λαϊκού ηγέτη. Μπορούσε με τη μορφή και το παράστημά του να γοητεύει, να θέλγει. Ήταν, όπως θα έλεγε ο Εγγονόπουλος, “ωραίος σαν Έλληνας".

Όσοι τον γνώρισαν κι έγραψαν γι αυτόν, πέρα από τη φυσική ομορφιά του, μιλούν με θαυμασμό για την “ωκυποδία” του. Ο Αναγνώστης Κοντάκης μιλάει για την αφιλοκέρδεια του κι ο αυστηρός στις κρίσεις του Αμβρόσιος Φραντζής επιδαξιλεύει στον Ζαχαριά τον κάλλιστο έπαινο. “Ενί λόγω η παλληκαριά, η αξιότης και τα ανδραγαθήματα του Ζαχαριά δεν περιγράφονται”. Αυτοί που είδαν την προσωπική ζωή του Ζαχαριά μέσα από το πρίσμα μίας προτεσταντικής ηθικής, δεν αντελήφθησαν ότι η λειτουργία της φύσης δεν καθορίζεται από ηθικούς αλλά από φυσικούς νόμους. Το να ζητά ηθική κάποιος από τον κεραυνό, σημαίνει ότι ο εντός του κρανίου του χώρος είναι κενός. Ο Ζαχαριάς, ως φυσικό στοιχείο, δεν είχε ηθική. Είχε όμως ήθος. Το ήθος της παλληκαροσύνης και της γενναιοφροσύνης. Αυτό το αγρίμι, ήταν παρά δύναμιν τολμητής, όπως θα έλεγε ο Θουκυδίδης, και παρά γνώμην κινδυνευτής. Ήξερε να συγχωρεί. Και ως ιππότης να σέβεται και να υπερασπίζεται την τιμή των γυναικών.

Ούτε με το βιβλίο μου ούτε απόψε με την ομιλία μου προτίθεμαι να παρουσιάσω τον Ζαχαριά σαν Νιτσεϊκό τύπο, όπως είμαι σίγουρος ότι θα έκανε ο Καζαντζάκης. Ο Ζαχαριάς ήταν ένας πριν από τον Βύρωνα βυρωνικός τύπος. Ανήκει στους Ιππότες της Αυταπαρνήσεως, στους Αργοναύτες του Χρέους, που ενέπνευσαν στον Βύρωνα τον τύπο του ρομαντικού ήρωα. Ήταν ένας “Γκιαούρ”, ένας “Τσάιλντ Χάρολδ”, ένας χαρισματικός ηγέτης, απαύγασμα και συμπύκνωμα λαϊκών δυνάμεων και αρετών, ο μοσχανθός της λαϊκής παλληκαριάς, ο απροσκύνητος που προσκυνούσε το Σταυρό για να μην προσκυνά τυράννους, Τούρκους ή Έλληνες. Δημιούργησε τον τύπο του απροσκύνητου πολεμιστή που ως τα δικά μας χρόνια, “τούτα τα χρόνια τα σακάτικα”, όπως τα λέει ο ποιητής αντιδιαστέλλεται από τους προσκυνημένους, τους “κατεβαζοβράκηδες” του χθες και του σήμερα. Ο Ζαχαριάς ανήκει στη κατηγορία των Ηρώων του Πεπρωμένου που τραγούδησε με υπέροχους στίχους ο Παλαμάς στο “Δωδεκάλογο του Γύφτου”.

"Και τους τρέμουνε των κάμπων οι κιοτήδες
και μ’ ονόματα τους κράζουν πονηρά
κλέφτες κι απελάτες και προδότες.
Τους μισούν οι βασιλιάδες κι όλοι οι τύραννοι
κι είναι μέσα στους σκυφτούς τα παλληκάρια
κι είναι μες στους κοιμισμένους οι στρατιώτες...”

Ο Ζαχαριάς δεν ήξερε τα γράμματα του σχολείου, γιατί δεν εφοίτησε σε κανένα σχολείο. Φοίτησε όμως στη Σχολή των Βουνών, στη Μεγάλη Σχολή της Κλεφτουριάς κι εκεί έμαθε πως η κλεφτουριά βγαίνει από τα κόκαλα των Ελλήνων και την κόψη του σπαθιού την τρομερή. Γι αυτό σαν θούριο προσωπικό είχε το τετράστιχο.

Όρκο έχω το σπαθί μου
και σταυρό το χαϊμαλί μου
Τούρκους να βρω να σκοτώσω
και Ρωμιούς να λευτερώσω.

Ο Ζαχαριάς έζησε σε πολύ δύσκολες για το Γένος στιγμές. Μετά τον αφανισμό του Μοριά που επακολούθησε τα Ορλωφικά, μετά την εξόντωση των πρωτοκαπετάνιων Παναγιώταρου Βενετσανάκη και Κωνσταντή Κολοκοτρώνη που ήταν το στήριγμα του Ραγιά, σε όλο το Μοριά απλώθηκε ήσκιος θανάτου. Όντως τότε “Όλα τά’ σκιαζ η φοβέρα και τα πλάκωνε η σκλαβιά”. Είναι η πιο θλιβερή εποχή του Μοριά, για την οποία ταιριάζει απόλυτα ο θρηνητικός στίχος του Παλαμά: “Ερμη σκλάβα, πικρή Ρωμιοσύνη...”

Μα τότε πετιέται από μέσα από τη σκλαβιά σαν από τη στάχτη η σπίθα, ένα αντρειωμένο παλληκάρι, που σε λίγο διάστημα θα κάνει το όνομά του ξακουστό σ’ όλο το Μοριά. Είναι ο νέος δάσκαλος της κλεφτουριάς, δάσκαλος όχι μόνο στον πόλεμο, αλλά και στη συμπεριφορά και στο πνεύμα. Ο Ζαχαριάς είναι αυτός που πρώτος εδίδαξε στο ραγιά αυτό που μάς έμαθε αργότερα ο Παλαμάς:

“Μάθε, η προκοπή δεν είναι για τους δούλους,
κι όσο θένε οι δούλοι αφέντη, άς έχουν
μάθε η προκοπή για τους ελεύτερους, είναι!

Είχε λένε πολλά ψεγάδια ο Ζαχαριάς. Το περίεργο θα ήταν να μην είχε. Αυτό που δεν κατάλαβαν οι ιστορικοί, το κατάλαβε ένας συγγραφέας και πολιτικός, ο Γάλλος Chataubriand, πού, αφού νέος περιέτρεξε όλη την Ελληνική χερσόνησο, έγραψε στο περίφημο “Itineraire” (=οδοιπορικό) μία φράση που θα’ πρεπε να γνωρίζει καλά κάθε Έλληνας ιστορικός:

“Αυτή η χώρα και όταν ακόμη θα σπάσει τα δεσμά της, στα χέρια της θα παραμένουν τα σημάδια τους για πολλά χρόνια και θα τη βασανίζουν”

Το ηθικό δίδαγμα που άφησε στην κλεφτουριά του Μοριά ο Καπετάν Ζαχαριάς είναι τούτο: “Το κεφάλι μου το χάνω, αλλά δεν το σκύβω”. Έζησε με το κεφάλι ψηλά και το βλέμμα ακατέβαστο από την υψηλή κορυφή του ουρανοξύστη Ταΰγετου. Ήταν παιδί του Μαλεβού, γέννημα της χιλιοτραγουδισμένης Μπαρμπίτσας, που σαν εξώστης του Πάρνωνα έχει την ωραιότερη θέα προς την κοιλάδα του Ευρώτα και τον Ταΰγετο. Που τον έκλεισε μέσα στην ψυχή του και γι αυτό πήγε και φώλιασε στην αγκαλιά του, στην άγρια κορυφή του Σκουφομύτη. Ο Ζαχαριάς δεν ευτύχησε να μάθει γράμματα. Κι όμως είχε συνείδηση της αξίας των γραμμάτων.

Γι αυτό τόσο στη Μπαρμπίτσα, όσο και στη Σκουφομύτη δημιούργησε ένα υποτυπώδες σχολείο για να μαθαίνουν γράμματα τα παλληκάρια του και τα παιδιά τους. Υποθέτω ότι - έστω και αργά - γράμματα θα έμαθε και ο Ζαχαριάς, άν όχι να γράφει, πάντως να διαβάζει. Ο Κοντάκης μάς πληροφορεί ότι στη Μπαρμπίτσα εσύστησε κριτήριο και δίκαζε ο ίδιος έχοντας σαν βοήθημα την “Εξάβιβλο” του Αρμενόπουλου. Δεν πιστεύω ότι διάβαζε Αρμενόπουλο για να δικάσει. Πιστεύω πως η δικαστική του κρίση στηριζόταν στην κοινή λογική, στο εθιμικό δίκαιο, στις λαϊκές θρησκευτικές παραδόσεις και η ισχύς των αποφάσεων που έπαιρνε, όπως του θρυλικού Ρόυ Μπήν, θα ανάβλυζε από την κάνη του τουφεκιού του κι απ’ την κόψη του σπαθιού του.

Λένε πολλά για το σπαθί του Ζαχαριά. Λένε πως μ’ ένα χτύπημα αποκεφάλιζε ταύρο. Το σπαθί το έχουμε. Ταύρο έχουμε, όμως δεν έχουμε το χέρι του Ζαχαριά, γιατί δεν έχουμε την ψυχή του. Γιατί, όπως θα έλεγε ο Ρίτσος από τη Μονεμβασιά, που την ετίμησε πρεπόντως ο Ζαχαριάς, το σπαθί του ήρωα ήταν συνέχεια του χεριού του και το χέρι συνέχεια της ψυχής του. Γι’ αυτό με το σπαθί του δεν έγραψε μόνο ιστορία, δημιούργησε και θρύλο. Τ’ όνομά του είναι ακόμη ζωντανό σ’ όλη τη Λακωνία, στο μεγαλύτερο μέρος της Αρκαδίας και της Μεσσηνίας αλλά και σ’ άλλα μέρη του Μοριά, ακόμη και σε νησιά, όπου έδρασε και σαν κουρσάρος ο Μπαρμπιτσιώτης κλεφτοκαπετάνιος.

Πολλοί σήμερα ρεαλιστές ιστορικοί απορρίπτουν το θρύλο, παραβλέποντας πώς ό,τι είναι θρύλος δεν σημαίνει πώς είναι ψέματα. Είναι ανάμνηση γεγονότος ή γεγονότων που διασώζονται προφορικά και όχι γραπτά. Ο,τι όμως είναι προφορικό, είναι ζωντανό. Κάτι που είναι γραπτό, είναι νεκρό. Εξ άλλου, ποιές εγγυήσεις αξιοπιστίας μάς δίνουν σήμερα οι γραπτές πληροφορίες μιας εφημερίδας; Ακόμη και τα ντοκυμαντέρ ψεύδονται. Μην ενοχλείσθε κύριοι δημοσιογράφοι, κι εγώ συνάδελφός σας εν όπλοις είμαι και μάλιστα απο το 1962. Απλώς δεν επιζήτησα να γίνω μέλος της, παρόλο που έγιναν άλλοι λιγότερο δημοσιογράφοι από εμένα.

Ωστόσο η ζωή και η δράση του Ζαχαριά δεν είναι αμάρτυρη. Πέρα από τις πληροφορίες του Κολοκοτρώνη, του Αναγν. Κοντάκη, του Αμβροσίου Φραντζή και άλλων ιστορικών, υπάρχει η βιογραφία του, χειρόγραφη, συνθεμένη σε λόγο επικολαικό με πλήθος στιχουργικές απόπειρες. Ποιός είναι ο συντάκτης και ποιός ο χρόνος της συγγραφής εξετάζονται εξονυχιστικά και από άλλη οπτική στο βιβλίο. Ο Κανδηλώρος πρώτος και μετά ο ιστορικός της Σπάρτης, ο αείμνηστος Παν. Δούκας εμελέτησαν τη βιογραφία και συνέθεσαν - κυρίως ο Δούκας - την πλήρη ιστορία του Ζαχαριά.

Πληρέστερη είναι η εργασία του Βουτιανίτη Φίλιου Ζαννέτου, που με την επιστημονική, πολιτική και πνευματική δράση του υπήρξε επί πολλές δεκαετίες μιά από τις πιο σημαίνουσες φυσιογνωμίες της Κύπρου. Ο Γιάννης Βλαχογιάννης, ο σκληρός επικριτής του Ζαχαριά, που θεωρεί νόθη τη βιογραφία, πλάσμα των ύστερων οθωνικών χρόνων, μιλά με ιταμότητα για τον Κανδηλώρο, λόγω της γνωστής τοπικιστικής τους αντιπαλότητας, αλλά παρακάμπτει τον Ζαννέτο γιατί δεν μπορεί να αμφισβητήσει την επιστημονική του σοβαρότητα. Για μένα η εργασία του Ζαννέτου υπήρξε τα ερέθισμα και το κύριο βοήθημα. Ομως οφείλω χάριτες και στον Βλαχογιάννη, γιατί θέλοντας να καταρρίψει το θρύλο του Ζαχαριά, προσεκόμισε κι άλλες μαρτυρίες, οι οποίες στη συνείδησή μου όχι μόνο δεν κατέβασαν, απεναντίας ανέβασαν την εκτίμηση για το Ζαχαριά. Αντίθετα οι άδικα βαρειές κρίσεις αδικούν τον Βλαχογιάννη.

Ο Ζαχαριάς, άν ήταν ένας απλός κλέφτης, όπως τον παρουσιάζει ο Βλαχογιάννης, δεν θα έγραφε στον Ανδρούτσο, τον ξακουστό πατέρα του πιο ξακουστού Οδυσσέα την ακόλουθη φράση:

“Τα μοιραζόμαστε εκείνα που παίρνω. Δεν θέλω γρόσια, θέλω συντρόφους για την πατρίδα”.

Όπως γράφω στις πρώτες σελίδες του βιβλίου μου, ο Ζαχαριάς ήταν ένας άνθρωπος υψηλής ποιότητας, ένα σπάνιο μεταλλείο ψυχικών ιδιοτήτων, που σε χρόνους χαλεπούς, χρόνους απαιδευσίας, κτηνώδους τυραννίας και κοινωνικής θηριωδίας εξέφρασε σ’ όλο του το μεγαλείο το δωρικό ήθος. Και γι’ αυτό τιμάται σήμερα εδώ στη Σπάρτη, την μητρόπολη των Δωριέων. Πολλοί ρωτούν. Γιατί ο Ζαχαριάς στη Σπάρτη; Για τί η παρουσίαση του βιβλίου στη Σπάρτη; Γιατί ο ανδριάντας του Ζαχαριά στη Σπάρτη; Μα γι αυτό ο Ζαχαριάς εκφράζει το Δωρικό ήθος και η Σπάρτη είναι η πόλη του Δωρικού ήθους.

Ως συγγραφέας και δάσκαλος θέλησα τη μορφή του Ζαχαριά να την προβάλω στη νέα γενιά, που κουράστηκε από τις “τενεκεδοκρόταλες” δόξες του συρμού κι άρχισε να νοσταλγεί τις όρθιες ψυχές. Η νεολαία μας - ευτυχώς - αρχίζει ν’ αποστρέφεται τις βοθρολυματικές καταστάσεις του καιρού μας, την ιδεοπενία, τις ακατοίκητες από νόημα λέξεις, την κενοεπή γενικολογία και την επιστημονική δήθεν πολυσθένεια της ασάφειας. Αναζητεί τον άνθρωπο. Και η ιστορία που δεν δείχνει στους νέους τον άνθρωπο, προδίδει την αποστολή της. Πρωταγωνιστής της ιστορίας είναι πάντα ο άνθρωπος και όχι οι αριθμοί όπως θέλησαν να μάς πείσουν μερικοί προ ετών.

Ομως αυτά που στο βιβλίο μου εξιστορώ για το Ζαχαριά δεν σημαίνει πως είναι ανέρειστα, επειδή τάχα λείπει το αρχειακό υλικό. Σήμερα βρίσκομαι στην ευχάριστη θέση να σάς πληροφορήσω ότι το χειρόγραφο, γραμμένο πιθανώς από κάποιο γραμματικό του Ζαχαριά, από κάποιον άνθρωπο του Ζαχαριά, από κάποιον έμπιστο του Ζαχαριά, έστω σε ρακόεσσα μορφή υπάρχει, όπως υπάρχει και το σουλτανικό φερμάνι, όπλα και άλλα θυμητήρια του Ζαχαριά. Όλα αυτά ετέθησαν στη διάθεσή μου, τα φωτογράφησα, τα φιλοξένησα στο βιβλίο μου. Κι ευχαριστώ από καρδιάς τους απογόνους της μεγάλης οικογενείας του Ζαχαριά, την κυρία Κάλλια Φράγκα-Ζαχαριά και το ζεύγος Αναστοπούλου που το σπίτι τους είναι άντρο φιλίας. Ευχαριστώ όλους τους φίλους που έσπευσαν να μου δώσουν στοιχεία, να μου δώσουν βιβλία και φωτογραφικό υλικό.

- Ευχαριστώ τον σπουδαίο φίλο μου Γιάννη Βαρβιτσιώτη για την παρότρυνση και την ενθάρρυνση, συχνά και την έμπνευση. Είναι ο άξονας αυτού του μεγάλου εορτασμού, προσφορά ψυχής προς τη γενέθλια γη των προγόνων του.
- Ευχαριστώ τον ακαταπόνητο στρατηγό Γιώργο Μοσχοβάκο, τον άγγελο παραστάτη σ’ όλη αυτή την επίπονη πνευματική προσπάθειά μου.
- Ευχαριστώ την ηρωική σύζυγό μου, που κρατώντας από τη ρίζα του Μακεδονομάχου Καπετάν Κώττα, συνόδευσε τον “ερίμουρλο” σύζυγό της σε όλα τα απάτητα βουνά της Μάνης.
- Ευχαριστώ το γυιό μου τον Γιάννη που έγδαρε μαζί μου πόδια και χέρια, ανοίγοντας δρόμο για να φθάσουμε στον απρόσιτο σήμερα Σκουφομύτη.
- Ευχαριστώ τον Δεσπότη μας για τις ευλογίες του, ευχαριστώ το Δήμαρχό μας για την ενθάρρυνση, το Νομάρχη μας που είναι από τη περιοχή του Σκουφομύτη κι έχει φυσιογνωμικά χαρακτηριστικά κλεφταρματολικά, αρειμάνια.
- Ευχαριστώ τους μαθητές και τους δασκάλους που μάς έδωσαν απόψε μιά μικρή γεύση για τον άρτο του πνεύματος που προετοιμάζεται σήμερα στα Σπαρτιατικά σχολεία, ευχαριστώ τον μεγαλόκαρδο Νίκο Γεωργιάδη και όλα τα μέλη της “Πνευματικής Εστίας” της Σπάρτης που έδωσαν τη ψυχή τους για να γίνει η εκδήλωση αυτή.
- Ευχαριστώ την πολύτιμη Πολυτίμη και τον πολυχρονεμένο σύζυγό της, που έκαναν το γραφείο τους στέκι μου να ξαποσταίνω μετά τις περιπλανήσεις μου ανά τη Λακωνία.
- Ευχαριστώ τον Άγιο Γυθείου για την πρόθυμη παρουσία του στη πρώτη ομιλία μου, ευχαριστώ τον ηγούμενο της μονής των Αγίων Αναργύρων της παλαιφάτου μονής της Σταματήρας, τον Γέροντα Πάμφιλο τον μαθητή μου και γέροντά μου, για τη φιλοξενία τους.
- Ευχαριστώ τα έντυπα και ηλεκτρονικά μέσα της Λακωνίας για την προβολή της εργασίας μου και της όλης εορτής.
- Ευχαριστώ τους παλιούς κατοίκους των Βεροίων, που από το στόμα τους άκουσα πλήθος ιστοριών για τα κατορθώματα του Ζαχαριά.

Από το 1977, είκοσι χρόνια στα Βέροια, όπου έζησα μήνες πνευματικής δημιουργίας αλλά και παλιότερα από το 1956, ανάπνεα την ίδια ατμόσφαιρα με εκείνη του Ζαχαριά. Περπάτησα τα βουνά, τις πλαγιές και όταν έμενα μοναδικός κάτοικος των Βεροίων, είχα για συντροφιά μου τον Ζαχαριά. Αξιώθηκα ακόμη να περπατήσω όλους τους χώρους όπου έδρασε, εκτός Λακωνίας ο Ζαχαριάς. Τη Ρεκίτσα, το Αγριλοβούνι, το Λιοντάρι, την Τεγέα, τη Μονή της Μαλεβής, τον Κοσμά, τα Σαμπαζιώτικα χωριά, τα Ιμλάκια.

Κι άν δεν υπάρχουν φωτογραφίες απ όλα τα μέρη αυτά είναι γιατί το κόστος θα πήγαινε πολύ. Ήδη είχα επιβαρύνει πολύ τον ιστορικό εκδοτικό οίκο Ιω. Σιδέρη με τις απαιτήσεις μου, ιδίως για την τήρηση της εθνικής μας ορθογραφίας. Οι τόνοι και τα πνεύματα είναι για μένα το μακιγιάζ των λέξεων. Έβαλα στ’ όνομα του Ζαχαριά περισπωμένη για να έχει ο αναγνώστης οπτικά μιά αντίληψη του καλλίγραμου μουστακιού του Ζαχαριά. Μιά ιστορία για την κλεφτουριά, χωρίς τόνους και πνεύματα, θα ήταν σαν να παρουσίαζα τους κλέφτες μας σπανούς.

- Τέλος ευχαριστώ τον μεγάλο φίλο μου, τον άρχοντα Πρόδρομο Εμφιετζόγλου, που σαν τον ακρίτη μάχεται για τη σωτηρία των ακριτικών πληθυσμών. Ο Πρόδρομος σήμερα δεν βρίσκεται σε ξένη πόλη. Έρχεται σαν εκπρόσωπος της αλύτρωτης Μικρασιατικής Σπάρτης στην Ελεύθερη Σπάρτη της Λακωνίας, την πόλη που καθαγίασε με την παρουσία και την ευλογία Του ο πολιούχος άγιός της, ο Μικρασιάτης Νίκων ο Μετανοείτε.
- Ευχαριστώ τον Μανιατόψυχο Ντόναλντ Μακφαίηλ τον Σκωτσέζο Μανιάτη του Λυγερέα, τον φίλο μου.
- Ευχαριστώ τον άρχοντα της Σπάρτης τον Νίκο τον Σταθόπουλο και την οικογένειά του για τις περιποιήσεις τους. Ευχαριστώ τέλος και τον μεγάλο μας καλλιτέχνη τον Παύλο Κουγιουμτζή που φιλοτέχνησε τον ανδριάντα του Ζαχαριά που κοσμεί ήδη την πόλη της ηρωοτόκου Σπάρτης. Εύχομαι ο ανδριάντας αυτός να γίνει αφετηρία για τον στολισμό της Σπάρτης με άλλα μνημεία προς τιμήν των ηρώων της. Πρέπει να τιμηθούν με ανδριάντες, ο Βρασίδας, ο Αγησίλαος, οι μεγάλοι πολιτικοί μεταρρυθμιστές Αγις και Κλεομένης. Και ακόμη οι νεώτεροι επιφανείς των γραμμάτων, της τέχνης, της πολιτικής, της εκκλησίας, της πολεμικής και της επιχειρηματικής δράσης.

Σεβασμιώτατε, σεβαστοί πατέρες, κύριοι εκπρόσωποι των πολιτικών, στρατιωτικών, δημοτικών και κοινοτικών αρχών του τόπου μας, Κυρίες και Κύριοι θερμά Σάς ευχαριστώ και συγγνώμη ζητώ άν λησμόνησα κάποιον..

Οι εκδηλώσεις της 16 Μαΐου, οργανώθηκαν από την Πνευματική Εστία Σπάρτης,, το Δήμο Σπαρτιατών, τη Δ/νση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ε.Λ.Μ.Ε. Λακωνίας με τη συνεισφορά της Ε Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων και της Δημόσιας Βιβλιοθήκης Σπάρτης.. Εκτός από την ομιλία/παρουσίαση του βιβλίου του Σαράντου Καργάκου, το 4ο Γυμνάσιο Σπάρτης με 5 μαθητές του απήγγειλε τη “Λειτουργία κάτω από την Ακρόπολη” του Νικηφόρου Βρετάκου, χόρεψε με 20 μαθητές τέσσερις δημοτικούς χορούς, ενώ μαζί με το 1ο Γυμνάσιο Σπάρτης τραγούδησαν το “Θάνατο του Καπετάν Ζαχαριά”.

Το βιβλίο του Σαράντου Καργάκου πωλείται στα βιβλιοπωλεία:

  • Αθήνα - Ι. Σιδέρης

  • Σπάρτη - Λαμπρόπουλος, Μαχαίρας, Κουτσοβίτης

  • Τρίπολη - Ζαχαρόπουλος

  • Γύθειο - Ανδρεΐκος

  • Μολάοι - Ντανάκας

  • Αρεόπολη - “Αδούλωτη Μάνη”

Όσοι προμηθευτούν το βιβλίο από τον εκδοτικό οίκο ΣΙΔΕΡΗ στην Αθήνα, με το κουπόνι αυτό, παρέχεται έκπτωση 10%.

                              


Αρετή και Τόλμη ] Συμπληρώνεται η Ιστορία του Μαλευρίου ] Δημοτικές Εκλογές ] Ιστορικό Χειρόγραφο ] Περί του "ΛΩ" των Μανιατών ] Λεηλασία Αγίου Δημητρίου ] Αρχοντικό Αϊβάζη ] [ Βιβλίο Σαράντου Καργάκου για το Καπετάν Ζαχαριά ] Επανέκδοση Επιθεώρησης ΗΩΣ ] Ιστορία Μαλευρίου ] Μάνη και Καστοριά ]