ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΧΕΙΡΟΓΡΑΦΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΚΟΥΤΑΛΙΔΙΑΝΟΥΣ ΚΑΙ ΤΟΝ ΚΑΠΕΤΑΝ ΖΑΧΑΡΙΑ

".... θα ήθελα να προτείνω στους συμπατριώτες μας, να προσφέρουν και τις δικές τους οικογενειακές μαρτυρίες, όπως αυτές προκύπτουν από επίσημα ή ιδιωτικά έγγραφα που έχουν διασωθεί σε διάφορες οικογένειες ή ακόμα και από αφηγήσεις που άκουσαν από γιαγιάδες και παπούδες ή από τους γονείς ή άλλους συγγενείς και οι οποίες θα μπορούσαν να φωτίσουν καλύτερα και περισσότερο διάφορα ιστορικά γεγονότα ή καταστάσεις που έλαβαν χώρα στον τόπο μας...."

Φύλλο 15

Στρατηγός Γεώργιος Κουμανάκος

Το Ανέκδοτο χειρόγραφο που δημοσιεύουμε, βρέθηκε στο αρχείο της οικογένειας Παυλάκου και ευγενώς παραχωρήθηκε από τον Παύλο Απ. Παυλάκο από τον Πλάτανο (Λίμπερδο). Η χρονολογία που γράφτηκε το κείμενο αυτό δεν είναι γνωστή. Από τη διαχρονικότητα των γεγονότων που εξιστορούνται μπορούμε να υποθέσουμε ότι γράφτηκε μεταξύ 1840 και 1890.

Η οικογένεια Κουταλιδιάνου από τη Κάλιαζη (1) ήλθε στη Πάνιτσα. Εκάμανε πόλεμο με τους Βοζήδες (2). Υπήρχε και το τραγούδι

Κρούνε οι καμπάνες του Αγίου Σπυρίδωνα (3)
ό,τι θα γίνη, να γίνη σήμερα (4).

Σκοτώσανε το Φουρίδη το Λυκοφρύδακα, συγγενή του Κουταλιδιάνου. Τέλος υπερίσχυσαν οι Κουταλιδάκηδες. Εκαταλάβανε και το Παλάτι από τους Βοζήδες, το οποίο εγκρεμίσανε. Ενα παιδί έμενε μικρό, το πήρε μία γρηά, Κωστόνυφη, το δίπλωσε στη ποδιά της (5). Το παιδί εκείνο ήτο ο παππούς του κυρίου Λεωνίδα, συνταγματάρχη, Πετροπουλάκη, ο οποίος κατοίκησε στη Λίμνη Πλήμαρη (6), μία ώρα από το Γύθειο και ο οποίος απέκτησε αρκετά παιδιά. Εγιναν μεγάλη οικογένεια και ευημερούν μέχρι και σήμερον, υλικώς και πολιτικώς. Οι δε Κουταλιδάκηδες εγκατεστάθησαν στο Αλίμπερδο καθώς και στη Κουτουμού. Πλησίον στη Λίμνη, ήτο γείτονες, απόσταση από τη Κουτουμού ένα τέταρτον και δύο τέταρτα από το Λύμπερδο. Στα 1817 πήγε ο Παύλος Κουταλιδάκης να συμβιβάση στο Κατσαούνη τους Λαγουδιάνους, Κουμπαριάνους, Μπουρδελιάνους κλπ. Είχανε πόλεμο μεταξύ τους. Τη νύκτα εκείνη εδολοφόνησε ο Μπουρδελής τον Π. Κουταλιδάκη.

Στα 21 έγινε η επανάσταση. Ο Πασάς της Κουρτσούνας έστειλε αγγελιαφόρο στα παιδιά του Παύλου Κουταλιδάκη, να πληροφορηθή άν ήτο γεγονός για την επανάσταση. Είχε εμπιστοσύνη, συνάμα και υποχρέωση από τον πατέρα τους. Εκτός άλλοτε που του είχε υποστηρίξει ο πατέρας τους, Π. Κουταλιδάκης και τον οποίον ονόμαζαν Καπετάν Παύλο, τους υποστήριξε μία φορά που τους είχε πολιορκημένους ο Χοντρολιάς ο Πασάς του Κάστρου Παρδούνιας και όταν ήλθε ο ανώτερος Τούρκος από τη Σπάρτη που είχε ειδοποιηθεί εύρε πολιορκημένο τον Χοντρολιά αντί το Μουσαγά. Του εκινήθει η περιέργεια να ερωτήση να μάθη την αλήθεια. Του είπε ο Μουσάγας ότι έχει φίλο τον Καπετάν Παύλο Κουταλιδάκη ο οποίος πολλές φορές τον είχε βοηθήσει, υποστηρίξει και κατόρθωσε να ελευθερωθεί ο Μουσάγας και να ευρεθεί πολιορκημένος ο Χονδρολίας ή Χονδρολιάς. Τον αγγελιοφόρο τον πήρε ο Γιάννης Παυλάκος ή Γεωργουλάκης, παιδί του Παύλου Κουταλιδάκη.

Οι μεταγενέστεροι αλλάξανε επωνυμία και σήμερον γράφονται Παυλιάνοι, Λιακιάνοι, Γεωργαριάνοι, Γιανιτσαριάνοι, Φουριδιάνοι, Στρατιάνοι συγγενείς του συνταγματάρχη Στρατάκου. Τον πήγε μέχρι στο Πελεκητό, έξω του Γυθείου και είδε με τα μάτια του. Προηγουμένως όμως αμέσως ειδοποίησαν εκείνους που έπρεπε, τους Γυθειώτες, οι οποίοι συνεκεντρώθησαν και αρχίσανε με κάτι κατσαδούρια, κανονιοβολισμούς, τουφεκιές και ζητωκραυγές. Αναχώρησε ο αγγελιοφόρος και τα έκανε γνωστά στο Μουσάγα. Ο Μουσάγας έστειλε δεύτερο αγγελιοφόρο και επήγε ο Γιάννης Παυλάκος και του παρέδωσε τα κλειδιά του Κάστρου της Κουρτσούνας (7). Επίστευε όι μπορεί να γυρίση πάλι να τα παραλάβη όπου και άρχισε η επανάσταση. Αυτός ο Γ. Παυλάκος αφήκε έναν Πάκα (8) στο Κάστρο ως εμπιστεμένον και αυτός πήγε με ανθρώπους και εσυνέδραμε στη Μονεμβασία.

Οταν επέστρεψε στη Κουρτσούνα, ο Πάκας τα είχε πουλήσει στους Ιατρίδηδες, οι οποίοι τα έχουνε και σήμερα (9). Αυτός ο Γ. Παυλάκος έγινε και αξιωματικός της φάλαγγος, επειδή συνετέλεσε στην ανεξαρτησία του κράτους. Ο συγγενής του Γεωργαράκος έγινε δύο τεραετίες δήμαρχος μεγάλης αξίας. Ο Φέδερ ο οποίος έμενε στη Πάνιτσα ο οποίος ελάβενε διαταγάς από τον βασιλέα Οθωνα, εκαταδίωξε το δήμαρχο Γεωργαράκο ως στασιάσαντος κατά του Βασιλέως (10). Συνέλαβε διακοσίους ανθρώπους και επαρουσιάσθη στη δίκη ο ίδιος ο Ηλ. Γεωργαράκος και υπερασπίστη τον εαυτόν του ο ίδιος και απηλλάγη με ζητωκραυγές και εύγε στο Ναύπλιο. Ο Βασιλεύς είχε πάει στην Ευρώπη. Οταν επέστρεψε ερώτησε για τη δίκη Γεωργαράκου και ελυπήθη για την απαλλαγή. Θεώρησε κακό για την πατρίδα. Κατόπιν όμως έμαθε ποιός άνθρωπος ήτο ο Γεωργαράκος και τον εκάλεσε να τον ειδή προσωπικώς. Φαίνεται ότι ήθελε να του δώση αξιώματα. Ερχόντουσαν έπειτα, την εποχή εκείνη και παίζανε .... και τραγουδούσανε

Ηλία Γεωργάκο Δήμαρχο και Κατσάκο
πεζαντέ που του πρέπει βασιλεία

Εν τώ μεταξύ όμως δεν επρόφθασε να πάη στο Βασιλέα. Επέθανε.

Και συνεχίιζει το χειρόγραφο

Στο Σκουφομύτη, κοντά στου Ζαχαριά τα χαλάσματα τα σημερινά, ήτο τα κάστρα του Ζαχαριά, ο οποίος είχε πολλά γιδοπρόβατα, τα οποία έκλεβε από τους Τούρκους και τα έστελνε στο κάμπο, στην περιοχή του Καπετάν Παύλου και βοσκούσανε πληρώνοντας λειβαδιάτικο. Κόποτε μάλιστα που κατέβασε πρόβατα στον Κάμπο, είπανε πως δεν του έστειλε τα λειβαδιάτικα κι εβγήκε στο δρόμο που ήτο τα γιδοπρόβατα κ εκτύπησε ο Καπετάν Παύλος, 2 ανθρώπους του Ζαχαριά. Οταν δε έφτασαν κοντά με το Ζαχαριά, του είπε. Γιατί Καπετάν μού σκότωσες τους ανθρώπους; Τού είπε για τα λειβαδιάτικα που δε μούστειλες. Οταν δε του είπε ότι τα είχε στείλει, τότε κατεφιληθήκανε. Ο Ζαχαριάς ήτο στα όρια Μαλευρίου και υπεστηρίζετο από τους δικούς μας.

Λίγο πριν το τέλος του κειμένου υπάρχουνε εν είδει σημειώσεως τα εξής:

"Αχουμάτου - Πύργος"
Αλάγας (11) χωράφι

Και τελειώνει το χειρόγραφο, ως εξής

Πάμε βλάγκα να φύγωμε
εδώ δεν είναι ρετάλια
είναι ο καπετάν Παύλος ο Ξακουστός
που παίρνει τα κεφάλια.

 

(1) Κάλιαζη ή Παλιοκάλιαζη. Βουνό ανατολικά του Βαχού δεξιά του δρόμου που οδηγεί από το Γύθειο στο Οίτυλο. Το χωριό ήταν χτισμένο στη πλαγιά του βουνού κοντά στη βραχώδη κορυφή του.

(2) Βοζήδες ήταν το αρχικό επώνυμο των Πετροπουλάκηδων. Γενάρχης θεωρείται ο Μιχαήλ Βοζής ή Πετροπουλάκης. Ο πόλεμος λέγεται ότι έγινε στα Λυκούδια (περιοχή της Πάνιτσας)

(3) Λέγεται ότι τον Αγιο Σπυρίδωνα έχτισαν οι Πετροπουλάκηδες κάτω από το Παλάτι.

(4) Κατ άλλους, το τραγούδι είχε ως εξής

Κρούνε οι καμπάνες του Αγίου Σπυρίδωνα
ότι θα γίνη αύριο θα γίνη σήμερα.
Σκοτώσανε το Φουρίδη και άλλους πέντε έξη οκτώ
και το Μιχαλαράκη που ήτανε μοναχό.
Ο Μπάρτζος επετάχθη σαν λύκος.
Φουμανας άντεστε ρέ Βοζήδες
θυμάστε τα στερνά εγώ θα κάνω χήρες
χηράδες κι ορφανά.

(Ο Μπάρτζος ήτανε αδελφός του Παύλου και λέγεται ότι αυτόε πρωτοστατούσε στη σφαγή)

(5) Η παράδοση λέει ότι σώθηκε και άλλο ένα αγόρι 2 ετών το οποίο ήταν παιδί ενός Βοζή και μιάς Γιαννιτσαρίτσας (Κουταλίδη). Τα δύο παιδιά όταν μεγάλωσαν, πήγανε και ζήσανε στον Κούβελο (Λίμνη) που ήταν η χειρότερη τοποθεσία της περιοχής από πλευράς υγιεινής (κουνούπια, βάλτος, υγρασία, άγονο μέρος). Το ένα αγόρι όταν ενηλικιώθηκε παντρεύτηκε και απέκτησε 5 αρσενικά και το άλλο 7. Από την άλλη πλευρά οι Κουταλιδιάνοι απέκτησαν 19 μοναχοκόρες. Οι Πετροπουλάκηδες ανεπτύχθησαν και κατέλαβαν τη Ράχη και σχεδόν ολόκληρη τη Λίμνη.

(6) Πλημάρη λεγότανε η σημερινή περιοχή Λίμνη

(7) Η Κουρτσούνα σήμερα λέγεται Βασιλική, και βρίσκεται μεταξύ Γοράνων και Αρνας.

(8) Πάκας = Μπάκας, πιθανόν από αυτόν να βγήκε ο Μπακάκος, γυιός του Μπάκα.

(9) Στη Κουρτσούνα οι Γιατράνοι τα είχαν στην κατοχή τους από το 1820 έως το 1895 περίπου.

(10) Ο Φέδερ είχε σταλεί στη Λακωνία για να οργανώσει τη Μάνη. Κόλεσε στο μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου στα Κονάκια όλους τους προεστούς του Δήμου Μαλευρίου. Ολοι ανταποκρίθηκαν εκτός από τον Γεωργαράκο ο οποίος έμενε στου Αχουμάτου. Ο Φέδερ επέμενε να τον συναντήσει και ζήτησε τη συνδρομή του Φουρίδη που ήταν συγγενής του. Ο Φουρίδης έπεισε τον Γεωργαράκο. Οταν μπήκε στο μοναστήρι, ο Φέδερ τον υπεδέχθη εγκαρδίως. Του εξήγησε ότι ήθελε να συζητήσει μαζί του σοβαρές κρατικές υποθέσεις. Ο Γεωργαράκος αρνήθηκε να μιλήσει μαζί του γιατί όπως είπε, αυτά συζητούνται σε στενό κύκλο και όχι μπροστά σε όλους. Φεύγοντας ο Φέδερ από τη Μάνη, ο Γεωργάκος, ο Γεωργακαράκος και ο Σεμπέκος έκαναν επανάσταση και κατέλαβαν τις αρχές. Ο Φέδερ κατόπιν αυτού γύρισε με στρατό και γκρέμισε τον πύργο του Γεωργάκου στου Αχουμάτου.

(11) Το χωράφι αυτό που βρίσκεται στην άκρη του χωριού Πλάτανος, ανήκει σήμερα στην οικογένεια Σπύρου Φουρίδη του οποίου οι πρόγονοι αγόρασαν από τον Γεωργαράκο.

Ευχαριστούμε πολύ τον Σπύρο Φουρίδη και τον Αρη Πουλημενάκο για τις πληροφορίες που μάς έδωσαν

                                


Αρετή και Τόλμη ] Συμπληρώνεται η Ιστορία του Μαλευρίου ] Δημοτικές Εκλογές ] [ Ιστορικό Χειρόγραφο ] Περί του "ΛΩ" των Μανιατών ] Λεηλασία Αγίου Δημητρίου ] Αρχοντικό Αϊβάζη ] Βιβλίο Σαράντου Καργάκου για το Καπετάν Ζαχαριά ] Επανέκδοση Επιθεώρησης ΗΩΣ ] Ιστορία Μαλευρίου ] Μάνη και Καστοριά ]