Η μάνα του νερού

Παρουσιάζουν ο ΝΙΚΟΣ ΝΤΟΚΑΣ και ο ΒΑΣΙΛΗΣ ΚΑΛΑΜΑΡΑΣ

ΡΟΥΛΑ ΚΟΝΤΕΑ

Παραμύθι που συναντάει την Ιστορία, πανάρχαιο κι όμως σημερινό, κάπου στη Μάνη τη μεσσηνιακή, εκεί όπου τρέχουν ποταμάκια πολλά και μια μάνα, η Μάνα του Νερού γέμιζε νερό από το χιόνι των θεόρατων βουνών που έκλειναν το χωριό. Αφήγημα που από τη δεξαμενή κρατάει του λυρισμού.
«Διώνη», σελ. 113
(ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ - 28/06/2002)

 

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗ ΒΕΝΤΕΤΑ
Υπέγραφαν συμφωνητικά με ρήτρα δύο ζωές

ΧΑΝΙΑ, Του ΓΙΑΝΝΗ ΛΥΒΙΑΚΗ

«Μου οφείλεις δύο φόνους». Αυτή η απάνθρωπη φράση, που παραπέμπει συνειρμικά σε θεατρικούς διαλόγους του Σέξπιρ, σε κείμενα όπως ο «Εμπορος της Βενετίας», έχει αποτυπωθεί σε έγγραφο για τη βεντέτα, από τα χρόνια της Βασιλείας του Οθωνα.

Η βεντέτα ως τρόπος αντεκδίκησης, που φθίνει σήμερα στην Κρήτη και τη Μάνη, λειτουργούσε ως εφαρμογή ποινικής ρήτρας Αστικού Δικαίου για την περίπτωση καταστρατήγησης μιας εμπορικής συναλλαγής ή μεταβίβασης ακινήτου.

Κείμενο του Γερμανού νομομαθή Μάουρερ, ο οποίος, λόγω της ευρείας μόρφωσής του, διορίστηκε και μέλος της Αντιβασιλείας και συνόδευσε το βασιλιά Οθωνα στην Ελλάδα το 1833, τεκμηριώνει του λόγου του ασφαλές.

Σε βιβλίο του επιβεβαιώνεται ότι στη Μάνη βρέθηκε συμφωνητικό μεταξύ δύο ισχυρών οικογενειών, το οποίο αναφέρεται στην εφαρμογή της σύμβασης Αστικού Δικαίου (για εμπορική συναλλαγή ή άλλη σύμβαση ακινήτου). Σε περίπτωση μη εφαρμογής της συναλλαγής, ως ποινική ρήτρα, ο συναλλασσόμενος είχε το δικαίωμα εκδίκησης, σκοτώνοντας δύο μέλη της οικογένειας του ετέρου συναλλασσόμενου. Και μάλιστα, δίχως ο τελευταίος να έχει το δικαίωμα αντεκδίκησης.

Τα εντυπωσιακά αυτά στοιχεία προκύπτουν από επιστημονική μελέτη για τη βεντέτα στον ελλαδικό χώρο και ειδικότερα στην Κρήτη, η οποία εκπονείται από το Ινστιτούτο Κρητικού Δικαίου. Το πρώτο μέρος της μελέτης που ολοκληρώθηκε πρόσφατα έγινε από το συνεργάτη του Ινστιτούτου δικηγόρο-ερευνητή Γιάννη Βαρδάκη. Επεκτείνεται δε και σε άλλες πτυχές του κοινωνικού φαινομένου, από συνεργάτιδες του Ινστιτούτου, την Ευτυχία Κατσιγαράκη και τη Δήμητρα Παπαϊωάννου, στον κοινωνιολογικό τομέα και σε αποφάσεις δικαστηρίων, αντιστοίχως, για την εξαγωγή στατιστικών συμπερασμάτων.

Πανομοιότυπος «νόμος»

Ο νόμος της αντεκδίκησης κατόπιν ανταπόδοσης, μας εξήγησε ο κ. Βαρδάκης, «όπως εξελίχθηκε, είναι πανομοιότυπος, με ελάχιστες διαφορές και έχει ελάχιστες αποκλίσεις και από λαούς σε λαούς και χρονολογικά. Εχει εμφανιστεί, σε κοινωνίες οι οποίες δεν είχαν καμία σχέση μεταξύ τους, να λειτουργεί πανομοιότυπα. Κι αυτό είναι ένα σημαντικό στοιχείο που προφανώς ενισχύει την κοινωνιολογική άποψη ότι οι παρόμοιες συνθήκες δημιουργούν και το αυτό, κατά έναν τρόπο, δίκαιον».

Η βεντέτα υπήρχε σε όλες τις περιοχές, συμπληρώνει ο κ. Βαρδάκης, και απαντώντας σε ερώτηση γιατί κατά τους περισσότερους ανθρώπους η βεντέτα έχει ταυτιστεί με την Κρήτη, αναφέρει: «Ισως διότι εδώ υπάρχει πιο έντονο το στοιχείο της οικογενειακής τρόπον τινά συνοχής ενώ τα παρόμοια εγκλήματα στην άλλη περιοχή δεν δημιουργούν τέτοιες εντυπώσεις, αφού οι οικογενειακές σχέσεις κατά έναν τρόπο μπορεί να είναι περισσότερο χαλαρές. Ισως γι' αυτό το λόγο να υπάρχει αυτή η εντύπωση. Και βέβαια γενικότερα έχουμε να πούμε ότι δεν είναι ένα φαινόμενο που στην Κρήτη λειτουργεί εκτεταμένα. Υπάρχει αυτό το φαινόμενο σε ορισμένες ομάδες ανθρώπων οι οποίοι διατηρούν την άποψη ότι μ' αυτόν τον τρόπο εκδικούνται ένα θάνατο συγγενή τους κ.λπ.».

Γενικότερα, όπως εξηγεί, έχει «σπάσει» αυτή η αντίληψη για τον κοινωνικό ιστό της Κρήτης, ότι «θα έπρεπε κατ' αυτόν τον τρόπο να εκδικηθούν». Αποδίδει δε τη μείωση των φαινομένων βεντέτας στη Μάνη και στη μείωση του πληθυσμού:

«Σήμερα οι κάτοικοι της Μάνης είναι λίγοι απ' ό,τι αντιλαμβανόμαστε. Επομένως μπορεί να μην παρουσιάζονται πολλά φαινόμενα βεντέτας στη Μάνη γιατί έχει αραιώσει και ο πληθυσμός. Δεν υπάρχει αυτός ο πληθυσμός που υπήρχε τότε».

(ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 13/05/2002)

 

Μάνη διαχρονική

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΗΡΑΚΛΗΣ ΑΝΔΥΡΑΣ

ΣΠΑΡΤΗ «Μάνη: Χθες, σήμερα, αύριο...», ο τίτλος του νεοεκδοθέντος διμηνιαίου περιοδικού, που κυκλοφορεί και απευθύνεται στους Μανιάτες και όχι μόνο.

«Είναι ένας δρόμος επιστροφής στη Μάνη και στις διαχρονικές της αξίες...», λένε οι εκδότες Ντόναλντ-Γεώργιος Μακφέιλ και Γιώργος Δημακόγιαννης. Ο δεύτερος εκδίδει επίσης και το περιοδικό «Αδούλωτη Μάνη», ενώ διατηρεί βιβλιοπωλείο με το ίδιο όνομα στην Αρεόπολη της Λακωνίας. Οι ίδιοι σημειώνουν:

«Το περιοδικό μας σήκωσε τα πανιά του για να πορευτεί στα πέλαγα των σύγχρονων καιρών σε μια περίοδο παγκόσμιας αβεβαιότητας και ανασφάλειας. Ακριβώς σ' αυτές τις δύσκολες περιόδους ο άνθρωπος ενστικτωδώς στρέφεται στα "δικά" του, όχι από μίζερη τάση εσωστρέφειας ή οπισθοδρόμησης, αλλά από ανάγκη αυτοσυντήρησης και αυτογνωσίας. Η καταγωγή, η πατρώα γη, οι ρίζες μας ή έστω απλά για κάποιους ο τόπος που επέλεξαν να δραστηριοποιηθούν ή να ζήσουν αποτελούν αδιαφιλονίκητους άξονες αναφοράς της ανθρώπινης ύπαρξής μας, που μπορούν αφενός να σφυρηλατούν χαρακτήρες και αφετέρου να οδηγούν με ασφάλεια το σκάφος της ζωής του καθενός μας».

Με τα παραπάνω σαν σταθερή πυξίδα, οι κ.κ. Μακφέιλ και Δημακόγιαννης ξεκίνησαν τη νέα προσπάθεια για τη Μάνη, την πικρή, δοκιμασμένη και αγέρωχη πέτρα του ελλαδικού χώρου και τα παιδιά της όπου Γης.

Η επίσημη παρουσίαση του περιοδικού έγινε στην Καλαμάτα, αφού το περιοδικό θα καλύπτει και τη μεσσηνιακή Μάνη. Το περιοδικό διατίθεται στα περίπτερα των δύο νομών και στην Αθήνα, στα κεντρικά βιβλιοπωλεία και στο κιόσκι του ηλεκτρικού σταθμού στην Ομόνοια.

Τις ευχές μας για καλή συνέχεια σ' αυτό το όμορφο ταξίδι.

(ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 07/02/2002)