Σάρωσαν οι Έλληνες αρχιτέκτονες

ΒΕΡΟΛΙΝΟ (Της απεσταλμένης μας ΧΑΡΑΣ ΤΖΑΝΑΒΑΡΑ)

Η ελληνική αρχιτεκτονική έδωσε δείγματα γραφής στην κεντρική έκθεση που διοργανώθηκε στο πλαίσιο του 21ου συνεδρίου της Διεθνούς Ένωσης Αρχιτεκτόνων (UIA), που -κάθε άλλο παρά τυχαία- φιλοξενήθηκε στο Βερολίνο, τη νεότερη και πιο δυναμικά αναπτυσσόμενη πρωτεύουσα της γηραιάς ηπείρου.


«Οι υδάτινες πύλες της Νεκρόπολης». Από τη συμμετοχή της Αμαλίας Κωτσάκη και του Μιχάλη Λεφατζή, που διακρίθηκε στο διαγωνισμό

«Αρχιτεκτονική και νερό» ήταν το θέμα του διεθνούς διαγωνισμού, που διοργανώθηκε με τη συνεργασία της UNESCO και αποτέλεσε τη «μαγιά» της έκθεσης στο εξαιρετικό χώρο που σχεδίασε ένας από τους πιο γνωστούς Γερμανούς αρχιτέκτονες, ο Heintich Tessenow (1876-1950).

«Θεωρούμε ότι το νερό αποτελεί ιδανικό μέσο για την ανάδειξη και την προβολή της πολιτισμικής διαφορετικότητας της αρχιτεκτονικής σε ολόκληρο τον κόσμο. Με αυτό δεδομένο αναζητήσαμε μέσα από το διαγωνισμό προτάσεις για το παρόν ή το μέλλον, ανεξαρτήτως κλίμακας, που αναδεικνύουν την αρχιτεκτονική κληρονομιά κάθε χώρας έχοντας ως μέσο το νερό», σημειώνει ο πρόεδρος της UIA ως το συνέδριο του Βερολίνου Βασίλης Σγούτας, ο πρώτος Έλληνας που αναδείχτηκε στο ύπατο αξίωμα της κορυφαίας οργάνωσης των αρχιτεκτόνων. Με την ιδιότητα αυτή, μαζί με τον εκπρόσωπο της UNESCO, απένειμε και τα βραβεία στην τελετή των εγκαινίων της έκθεσης, η οποία μετά το Βερολίνο ετοιμάζεται να «ταξιδέψει» σε όλες τις πρωτεύουσες του κόσμου.

 

862 ομάδες
Στο διαγωνισμό πήραν μέρος 862 μελετητικές ομάδες από όλο τον κόσμο, που ήταν οργανωμένες σε πέντε γεωγραφικές περιοχές. Η Ελλάδα ανήκει στη Regio ΙΙ, μαζί με την πάλαι ποτέ Ανατολική Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή. Σ' αυτή την ενότητα οι Έλληνες αρχιτέκτονες κατάφεραν να βάλουν τη «σφραγίδα» τους και να σαρώσουν, κατακτώντας τέσσερα από τα 10 συνολικά βραβεία και τιμητικές διακρίσεις.

Το πρώτο από τα δύο βραβεία του διαγωνισμού κατέκτησαν η Λουκία Λάσκαρη και η Δήμητρα Μαυροκορδάτου με την πρότασή τους για το υπαίθριο μουσείο της Σερίφου. Οι παλιές εγκαταστάσεις εκτείνονται κατά μήκος της ακτής, που χαρακτηρίζεται ως ιδιαιτέρου φυσικού κάλλους. Η ανάπλασή τους στηρίζεται στη χρήση φυσικών υλικών και με τρόπο που οι νέες κατασκευές να εντάσσονται στο φυσικό ανάγλυφο. Το παλιό και το νέο, σύμφωνα με την πρόταση των δύο αρχιτεκτόνων, «παντρεύονται» χάρη στο υδάτινο στοιχείο, το οποίο χρησιμοποιείται και συμβολικά αλλά και λειτουργικά. Το δεύτερο, χρηματικά υποδεέστερο, βραβείο δόθηκε σε ομάδα Τούρκων αρχιτεκτόνων.

Από τις οκτώ διακρίσεις του διαγωνισμού οι τρεις δόθηκαν σε ισάριθμες ομάδες Ελλήνων αρχιτεκτόνων. Η Αμαλία Κωτσάκη και ο Μιχάλης Λεφατζής επικέντρωσαν το ενδιαφέρον τους στα υδάτινα στοιχεία που απαντώνται στις νεκρουπόλεις. Οι παρατηρήσεις τους σε διάφορα σημεία στην Ελλάδα, ιδιαίτερα στη Μάνη, έδειξαν ότι τα ταφικά μνημεία βρίσκονται σε άμεση σχέση με το νερό. Διαπίστωσαν ότι τα νεκροταφεία συνορεύουν με θάλασσες, ποτάμια ή κάποιο χείμαρρο, που αποτελεί ακριβώς το σημείο διαχωρισμού τους από τον αστικό ιστό. Μάλιστα, αρχαιολογικές και σπηλαιολογικές μελέτες στη Μάνη αποκάλυψαν ένα υπόγειο υδάτινο δίκτυο, ένα είδος υδρομάστευσης, που αναδύεται στην επιφάνεια σε συγκεκριμένα σημεία τα οποία χρησιμοποιούσαν ως χοές για τους νεκρούς. Αξίζει να σημειωθεί ότι τα μνημειακά αυτά σύνολα της αρχαιότητας βρίσκονται σε μικρή απόσταση από βυζαντινούς ναούς και νεκροταφεία. Η υπόγεια αυτή διαδρομή του νερού έφερε στο φως μια νεκρόπολη που κατέληγε στο Ταίναρο, μία από τις πύλες του Άδη κατά την αρχαιότητα.

Η Αργυρώ Παναγούλη και ο Κώστας Ντάφλας επικέντρωσαν το ενδιαφέρον τους στους παραλίμνιους τόπους της Παμβώτιδας. Η γνωστότερη ως λίμνη των Ιωαννίνων παρουσιάζει ένα περιβάλλον με χαρακτηριστικά «ρυθμιζόμενου» οικοσυστήματος, χάρη στην ποικιλία των φυσικών χώρων και των ειδών, αλλά και στην κινητικότητα της παραλίμνιας ζώνης στις εναλλαγές των εποχών. Το υδάτινο περιβάλλον, σύμφωνα με τους δύο μελετητές, αποτελεί τον «καμβά» για την ανάπτυξη οικοδομικών στοιχείων που λαμβάνουν υπόψη τις τοπικές και τις βιοκλιματικές παραμέτρους, οι οποίες και εξασφαλίζουν τη συνεύρεση του ανθρώπου με το λιμναίο στοιχείο.

Η αρχιτέκτων Λήδα Λυκουριώτη εμπνεύστηκε μια κατασκευή συλλογής του νερού έχοντας ως πρότυπο τη λειτουργία διαπνοής των φυτών. Τοποθετείται στα «κενά» του αστικού ιστού και μάλιστα με στόχο να δημιουργήσει πόλους και να συμβάλει στην ανάδειξη ενός νέου τύπου γειτονιάς.

Η Λίζα Σιόλα, πρόεδρος του ελληνικού τμήματος της UIA, δικαιολογημένα αισθάνεται ικανοποιημένη από τη συμμετοχή της χώρας μας στο διεθνή διαγωνισμό. Αξιοποιώντας και την εκλογή του Βασίλη Σγούτα στη θέση του προέδρου της διεθνούς ένωσης, η Ελλάδα ανέπτυξε την τελευταία τριετία πλούσια δραστηριότητα, δίνοντας έμφαση στην ανάπτυξη των σχέσεων με τις οργανώσεις στην Τουρκία, ιδιαίτερα στην Κωνσταντινούπολη.

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 16/08/2002