Μια μανιάτικη οικογένεια

Απόσπασμα άρθρου της ΜΑΙΡΗΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΙΔΟΥ, στην εφημερίδα «ΤΟ ΒΗΜΑ», 24-03-2002

Η οικογένεια των Γιατράκων, εξίσου μεγάλη και ισχυρή με τους Δεληγιάννηδες, είχε μετακινηθεί στα προεπαναστατικά χρόνια από τη Μάνη στην άλλη Λακωνία και άσκησε επιρροή τα χρόνια της Επανάστασης στα Βαρδουνοχώρια του Ταϋγέτου, περιοχή με στρατηγικό ενδιαφέρον για τους Τούρκους καθώς προφύλασσε τη Λακωνία από τα άλλα μέρη του Μοριά. Το δίτομο έργο του Αθανάσιου Θ. Φωτόπουλου1 αξιοποιεί το οικογενειακό αρχείο των Γιατράκων και ένα πλήθος ιστορικές πηγές για να παρακολουθήσει την πορεία της οικογένειας που διαδραμάτισε ιδιαίτερο ρόλο στον Αγώνα.

Πρωταγωνιστική μορφή της οικογένειας ο Παναγιώτης Γιατράκος, οπλαρχηγός ντόπιου πολεμικού σώματος και ένας από τους τέσσερις πρωτοκαπεταναίους του Μοριά, όπως εικονίζονται σε λιθογραφία του 1932: ο Κολοκοτρώνης, ο Γιατράκος, ο Πετρόμπεης και ο Νικήτας. Αυτός έγραψε τα απομνημονεύματά του σχεδόν αμέσως μετά την Απελευθέρωση, το 1833. Για τρίτη φορά σε αυτή την περιήγηση στα γεγονότα του Εθνικοαπελευθερωτικού Αγώνα μέσα από διαφορετικές οπτικές γωνίες φθάνουμε στις ιστορικές στιγμές που καθόρισαν την πορεία της Επανάστασης και τη δημιουργία του ελληνικού κράτους. Τις βλέπουμε όμως υπό το πρίσμα των Γιατράκων που ήταν αρχικά οικογένεια γιατρών, όπως οι Δεληγιάννηδες ήταν οικογένεια γραμματικών.

Ερωτήματα για το γενεαλογικό δέντρο της οικογένειας, υπόθεση που απασχολεί ακόμη και σήμερα τους απογόνους της, μας οδηγούν τρεις αιώνες νωρίτερα από την εποχή που συναντήσαμε τους πρώτους Δεληγιάννηδες στη Μάνη, στο βιβλίο του Κωστή Παπαγιώργη. Διότι οι Γιατράκοι θεωρούν ότι οι προ-προπάπποι τους ήταν Μέδικοι της Φλωρεντίας που μετοίκησαν στην Πελοπόννησο, σε τοποθεσίες της Μάνης, και σιγά σιγά εξελλήνισαν το όνομά τους. Ελέγχεται ωστόσο η παράδοση που πρώτη έκανε λόγο για αυτή τη συγγένεια μεταξύ οικογενειών Μεδίκων και Γιατράκων ως μη τεκμηριωμένη ιστορικά. Ακολούθησαν μεταναστεύσεις και μετοικεσίες και αναζητήσεις μεταγενέστερων ιστορικών σε αρχεία που έφεραν στο φως έγγραφα και χειρόγραφα, ώστε έγινε λόγος και για αρχική προέλευση της οικογένειας των Μεδίκων από τη Μάνη.

Η διακλάδωση του γενεαλογικού δέντρου των Γιατράκων, που απλώνεται και στο Ναύπλιο και στην Αθήνα, μπορεί να χρησιμεύσει στον αναγνώστη σαν ένα όχημα για να πλησιάσει την ιστορία της Μάνης από τον 14ο ως τον 19ο αιώνα, με πολέμους, με μεταναστεύσεις άγνωστες εν πολλοίς, που δικαιολογούν και τις ιδιαιτερότητες του Αγώνα στις επαρχίες της Πελοποννήσου. Ο Αγώνας του 1821 ήταν προϊόν αυτοθυσίας και γενναιότητας από τη μια πλευρά και ενός πολέμου παρασκηνίων από την άλλη.

1. Αθανάσιος Θ. Φωτόπουλος «Οι Γιατράκοι του 1821», τομοι Α’-Β’, Αθήνα 2001, σελ. 1000.