Διακρίνεται σε έξω Μάνη (ΒΔ), κάτω Μάνη (ΒΑ) και σε μέσα Μάνη (Ν). Η τελευταία λεγόταν και Κακαβουλία, ονομασία που προέρχεται από τα κακαβούλια, μικρά χάλκινα καζανάκια, που οι πολεμιστές της περιοχής έπαιρναν στις έξω από τον τόπο τους επιδρομές τους και σ' αυτά μαγείρευαν. Επίσης τα χρησιμοποιούσαν κατά την ώρα της μάχης ως κράνη.

Το όνομα της περιοχής συναντιέται, αρχικά στον τύπο Μαΐνη, ήδη από τους πριν τον Λέοντα το Σοφό χρόνους και φαίνεται να προέρχεται από το όνομα του κάστρου, που βρισκόταν στο νοτιότατο άκρο της χερσονήσου, (Πόρτο-Κάγιο, ή Μέζαπο, ή Άνω Πούλα). Για την ετυμολογία του ονόματος έχουν προταθεί πάνω από δώδεκα απόψεις. Έχει γίνει λόγος για προελληνική ρίζα, Μάνους = ψυχή, ή Λατινική, Μάνους = χέρι, βραχίονας, ή λατινική Μάϊνα = ναυτικό παράγγελμα κλπ.

Σήμερα διοικητικά υπάγεται η Έξω Μάνη στο Νομό Μεσσηνίας και αποτελείται από τους Δήμους Αβίας και Λεύκτρου, η δε Μέσα και Κάτω Μάνη στο Νομό Λακωνίας και αποτελείται από τους Δήμους Γυθείου, Οιτύλου και Ανατολικής Μάνης.

Η Μάνη ολόκληρη, εκτός του ορεινού κατά μήκος άξονά της που αποτελείται από τον Ταΰγετο και τα παρακλάδια του, βρέχεται από θάλασσα που σχηματίζει μικρά λιμάνια και πανέμορφες παραλίες, όπως: Μαρμάρι, Κυπάρισσο, Γερολιμένας, Μεγάλο Βίτοιλο, Λιμένι, Τσίπα, Στούπα, Καλογριά, Καρδαμύλη, Σάνταβα, Αβία, Αλμυρός, Ταίναρος, Άμπελο, Κότρωνας, Μαυροβούνι, Γύθειο κλπ.

Το ορεινό συγκρότημα απαρτίζεται από τις βουνοκορφές του νότιου Ταϋγέτου (Προφήτης Ηλίας, Ζίζαλη, Τρυγόνες, Σαγγιάς, Άγιο-Λιάς, Αγία Πελαγία, Μακρύναρος, Νικόλακος, Κουκούλος).

Αν και ολιγόδενδρη η περιοχή, έχει πλούσια ποικιλία Μεσογειακής πανίδας και χλωρίδας, με πολλά είδη αυτοφυών φυτών, ιδιαίτερα από τα βότανα, τα αγριολούλουδα κτλ. Η ελιά, η συκιά, η φραγκοσυκιά, προεξάρχουν στα δενδρώματα του τόπου.

Το ξηρό και θερμό κλίμα και το λίγο αλλά δυνατό χώμα, με το θαλασσινό αέρα, δίνουν ισχυρό βιολογικά υπόβαθρο και υψηλή ποιότητα στα προϊόντα του τόπου.

Προϊστορία - Ιστορία
Εργαλεία παλαιολιθικά, που βρίθουν από αυτά οι ανεξερεύνητες ακόμα σπηλιές της Μανής, πείθουν για την πριν εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια ύπαρξη πληθυσμών στη Μάνη. Κρανίο που βρέθηκε σε παράλια θέση στην Αρεόπολη χρονολογείται πριν από 150.000 χρόνια (Ταινάριος άνθρωπος) ενώ νεολιθικής εποχής οστά βρέθηκαν στο σπήλαιο Αλεπότρυπα Δυρού.

Πολιτιστική ανάπτυξη σε άγνωστη βαθμίδα φαίνεται να αναπτύχθηκε μετά τον κατακλυσμό ή την πλήρωση της Μεσογείου και σε σχέση με εκείνη της Κρήτης, του Αιγαίου κλπ Για τον Ελλαδικό χώρο ο πολιτισμός του τόπου φαίνεται να έχει αρχέγονο χαρακτήρα. Οι προέλληνες κάτοικοι άφησαν ίχνη των λιθοδομών τους που χρησιμοποιήθηκαν σε πολλές εποχές ως τον 20° αιώνα της αδιάσπαστης ιστορίας του τόπου.

Οι πανάρχαιοι ντόπιοι ήρωες, Λας, Πύριχος, Τυνδάρεως και πιθανότατο Αχιλλέας, είναι πρόσωπα της προομηρικής μυθιστορίας του τόπου.

Η καταγωγή των Αχαιών - Ηρακλειδών - Δωριέων από τον τόπο αυτόν και η άνοδος τους προς την Β. Ελλάδα ως την Δωδώνη, όπως επίσης και η κάθοδος τους σε κάποιες εναλλασσόμενες εποχές, φαίνεται να έχει μείνει στην μνήμη των ιστορικών χρόνων ζωντανή, και σε αιώνια αντίθεση με τα όσα οι ιστορικοί υποστηρίζουν.

Ο Ναός του Απόλλωνα και μετέπειτα Ποσειδώνα, τα ιερά της Αφροδίτης Μιζωνίτιδας, της Αρτέμιδος, του Ασκληπιού, του Μαχάονα (υιού του Ασκληπιού και αρχίατρου στον Τρωικό πόλεμο, ο θολωτός Μυκηναϊκός τάφος του οποίου βρίσκεται δίπλα στον πύργο του Κουμουνδούρου), αποδεικνύουν την άνθιση του πολιτισμού πριν τους κλασικούς χρόνους στην Μάνη. Στην ιστορική εποχή άκμασαν στην Μάνη η Ταίναρος, η Αρεόπολη, η Ψαμαθούς, η Τευθρώνη, ο Πύριχος, η Ασίνη, ο Λας, το Γύθειο, οι Αιγιές, η Καινήπολη, η Μέστα, η Ιππόλα, η Χειμαία, το Οίτυλο, οι Θαλάμες, το Λεύκτρα, η Πέφνος, η Καρδαμύλη, η Γερήνεια και η Αβία. Μετά τον 9° αιώνα π.Χ. η Μάνη ακολούθησε την ισχυρότερη στρατιωτική δύναμη του Αρχαίου Ελληνικού κόσμου, τη Σπάρτη. Στα χρόνια της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας ανήκει στο Κοινό των Ελευθερολακώνων.

Κατά τους Βυζαντινούς χρόνους δίνει το παρόν σ' όλους τους αγώνες του έθνους. Στρατιωτικούς - με ποτάμια το Μανιάτικο αίμα – Χριστιανικούς, συντηρώντας με πάθος τις εικόνες και μνήμες Αγίων. Εκατοντάδες Βυζαντινές εκκλησίες κοσμούν την Μάνη με περίτεχνες αγιογραφίες και τέμπλα, πόλος έλξης χιλιάδων τουριστών Ο Ανώνυμος Μανιάτης διατήρησε και συντήρησε με τα μοιρολόγια του αυθεντική την Ελλάδα και έκλαψε όσο κανένας άλλος την χαμένη αυτοκρατορία.

Και μήπως στα σκοτεινά χρόνια της Τουρκοκρατίας έλειψαν οι θυσίες; Κάθε σημείο της περιφέρειάς της, ένας πολεμικός σταθμός και μνημείο αντίστασης στον Τούρκο που, παρότι ήταν η μεγαλύτερη πολεμική μηχανή της εποχής, στην Μάνη συμβιβάστηκε ηττημένος.

Στον Μακεδόνικο αγώνα πάλι μπροστά. Μπιζάνι, Γιάννενα, Ήπειρος, ποτίστηκαν με Μανιάτικο αίμα για να ριζώσει η ελευθερία.

Πληθυσμός
Η περιοχή φαίνεται ότι είχε πάντοτε πολυπληθείς κατοίκους και ο πληθυσμός της αυξομειώνονταν ανάλογα με τις ιστορικές περιπέτειες της ίδιας και του γύρω Ελληνισμού. Η εγκατάσταση κατοίκων του Άθω στην Μάνη ως πρόσφυγες, όταν αυτό ορίστηκε ως Άγιον Όρος, και η άλωση της Κωνσταντινούπολης και του Μυστρά από του Τούρκους, έφερε αρκετούς πρόσφυγες στη Μάνη. Αλλά και πλούσια εξαγωγή πληθυσμών έχουμε, αφού και ο υπερπληθυσμός και τα σκληρά ήθη και η μικρή παραγωγή προϊόντων και οι πολυμελείς οικογένειας χαρακτήριζαν ανέκαθεν την περιοχή.

Αποικίες της είναι τα ΒΔ Κύθηρα, χωριά της δυτικής Κρήτης, το Πεταλίδι και η Λογγά Μεσσηνίας, το 1/3 της Καλαμάτας, το μισό Λαύριο και Κάρυστος της Ευβοίας, αρκετά χωριά της Θεσσαλίας, της Κασσάνδρας, η Χιμάρα της Β. Ηπείρου, χωριά της Θράκης, της Κέρκυρας, της Κεφαλονιάς, της Σάμου, της Κω, το μεγαλύτερο μέρος της πόλης της Ζακύνθου, καθώς και στην κάτω Ιταλία, Σικελία, και στην Σιένα.

Σήμερα στην Αττική ζουν πάνω από 100.000 Μανιάτες, άλλοι τόσοι στην υπόλοιπη Ελλάδα και άλλοι τόσοι μετανάστες εξωτερικού. Στην Μάνη σήμερα, με εξαίρεση ίσως το Γύθειο, κάποια κεφαλοχώρια και τα χωριά κοντά στην Καλαμάτα, ο πληθυσμός βαίνει ελλατούμενος και στα ορεινά κυρίως χωριά συναντάς μόνο την τρίτη ηλικία.

Ήθη και Έθιμα
Στην Μάνη οι βοσκότοποι, οι ψαρότοποι, οι κυνηγότοποι ήταν μοιρασμένοι από τις πατριές. Παράβαση των άγραφων νόμων, που ήταν σπάνια, σήμαινε προστριβές ή και πόλεμο. Κάθε πατριά λειτουργούσε ως κράτος αλλά μέσα σ’ ένα γενικά παραδεκτό ως φυσικό δίκαιο.

Τα άγραφα έθιμα φαίνονται περίεργα σήμερα, στη χώρα όμως και στην Κοινωνία όπου γεννήθηκαν λειτουργούσαν ως παράγοντας ισορροπίας. Αν με τα σημερινά κριτήρια τα έθιμα αυτά φαίνονται υπερβολικά αυστηρά, τότε κατόρθωναν να λειτουργούν ως συνεκτικός ιστός για την κοινωνία. Κάθε άλλο παρά ηθικό η κοινωνικό χάος υπήρχε. Αντίθετα τα μέλη της Κοινωνίας αυτής είχαν δημιουργηθεί σε βάθος υπεύθυνα, χρηστά, φιλάλληλα, όντας παράλληλα δυναμικά, αυτάρκη και υψηλόφρονα. Η τήρηση του λόγου, η Τιμή, η φιλοξενία, ο σεβασμός στους ηλικιωμένους ή μεγαλύτερους γενικά, η υψηλοφροσύνη αντρών και γυναικών, συναντιούνται στην Μάνη σε υψηλότερο βαθμό τταρά σε οποιονδήποτε άλλο Ευρωπαϊκό λαό μέχρι και σήμερα.

Ανάπτυξη
Υπάρχουσες υποδομές:

Τη Μάνη μπορούμε να την χωρίσουμε σε τρεις ζώνες.
Α) Την παραθαλάσσια που χαρακτηρίζεται από έντονη τουριστική ανάπτυξη.
Β) Την μεσαία ή ημιορεινή όπου οι κάτοικοι ασχολούνται με την καλλιέργεια της ελιάς την κτηνοτροφία και την μελισσοκομία και
Γ) Την απείρου κάλους ορεινή ζώνη του Ταϋγέτου που έχει χαρακτηριστεί NATURA.

Η επαρχιακή οδός που διασχίζει την Μάνη από την Καλαμάτα μέχρι το Γύθειο είναι ο μοναδικός δρόμος, που βρίσκεται σε κατάσταση μετρία έως κακή. Πρόσφατα ξεκίνησε προσπάθεια βελτίωσης των τηλεπικοινωνιών ενώ υπάρχουν ακόμα οικισμοί που δεν έχουν ρεύμα. Οξύτατο επίσης είναι το πρόβλημα ύδρευσης στο σύνολο σχεδόν της Μάνης.

Προτεινόμενα έργα:
Α) Βελτίωση του δρόμου ώστε να καταστεί ασφαλής, δίνοντας την ευκαιρία στον επισκέπτη της Μάνης να θαυμάσει τα μνημεία της και τις φυσικές ομορφιές της.
Β) Δημιουργία μαρινών για τουριστικά σκάφη καθώς και αλιευτικών καταφυγίων για τους ψαράδες της περιοχής.
Γ) Αναπλάσεις παραλιών και προστασία αυτών από την έντονη θαλάσσια διάβρωση που παρατηρείται στην περιοχή.
Δ) Σύνδεση των ορεινών χωριών με τις παραλίες με σύντομους δρόμους, ώστε να δοθεί η ευκαιρία και σ' αυτά για ανάπτυξη.
Ε) Άμεση βελτίωση των τηλεπικοινωνιών και ρεύμα σ' όλους τους Οικισμούς της Μάνης.
ΣΤ) Υλοποίηση από το ΥΠΕΧΩΔΕ της περιβαλλοντικής μελέτης ώστε να αναδειχθούν οι περιοχές NATURA της ορεινής Μάνης και τα περίφημα φαράγγια Ριντόμου και Βιρού, τα οποία είναι από τα καλύτερα στην Ελλάδα.
Ζ) Γενναία χρηματοδότηση από την πολιτεία για έρευνα και αξιοποίηση των πηγών του Ταϋγέτου, ώστε να δοθεί λύση στο πρόβλημα ύδρευσης. Η αντικατάσταση εξωτερικών και εσωτερικών δικτύων καθώς και η δημιουργία λιμνοδεξαμενών είναι έργα πρώτης ανάγκης.

Όλα αυτά βέβαια προϋττοθέτουν τις αναγκαίες μελέτες ώστε να είναι συμβατά με το ττεριβάλλον, διατηρώντας την φυσιογνωμία της περιοχής ώστε να είναι κοινωνικά αποδεκτά και αναπτυξιακά.

Πρέπει να τονιστεί ιδιαιτέρως η αναγκαιότητα ύπαρξης ενός πολεοδομικού σχεδίου γα ολόκληρη την Μάνη από το ΥΠΕΧΟΔΕ σε συνεργασία με την τοπική αυτοδιοίκηση, κοινωνικά αποδεκτό, που θα αποτελέσει τον μοχλό ανάπτυξης της περιοχής.

Παιδεία
Θα πρέπει να λειτουργήσει, σε όποιον Δήμο δεν υπάρχει, παιδικός σταθμός και πολυθέσια Δημοτικά σχολεία και να καταργηθούν τα μονοθέσια και διθέσια. Επίσης παράλληλα με τα Γυμνάσια και Λύκεια, θα πρέπει να ιδρυθεί και ΙΕΚ με ειδικότητα τουλάχιστον στα τουριστικά επαγγέλματα και στην μεταποίηση πρωτογενών προϊόντων. Τα στελέχη που θα αποφοιτήσουν από τα ΙΕΚ θα έχουν την δυνατότητα για μόνιμη εργασία την τουριστική περίοδο, ενώ θα συμπληρώνουν το εισόδημά τους από την γεωργική περιουσία που έχουν.

Προτείνεται επίσης να λειτουργήσει μέσω ΟΑΕΔ ή κρατικού ΙΕΚ μια τεχνική σχολή χτιστοπετράδων και γλυπτών πέτρας σε επίπεδο περιφέρειας Πελοποννήσου.

Η ανάπτυξη της Σχολής αυτής θα συντελέσει τα μέγιστα στο να διατηρηθεί και να εξαπλωθεί η μανιάτικη αρχιτεκτονική, ενώ παράλληλα θα καλύψει τις τεράστιες ανάγκες της Μάνης και της ευρύτερης περιοχής από τεχνίτες.

Γεωργία – Κτηνοτροφία - Αλιεία
Η κύρια απασχόληση των κατοίκων της Μάνης είναι η μονοκαλλιέργεια της ελιάς. Το Μανιάτικο λάδι λόγω του κλίματος και του εδάφους είναι το καλύτερο ποιοτικά λαδί στον κόσμο. Δυστυχώς όμως σήμερα το υψηλό κόστος καλλιέργειας - ειδικά στην Μάνη σε σχέση με τις χαμηλές τιμές διάθεσης έχουν φέρει τους παραγωγούς σε απόγνωση. Το εισόδημά τους μειώνεται με αποτέλεσμα την ερήμωση και την εγκατάλειψη των χωριών. Η μόνη λύση που φαίνεται πως υπάρχει είναι η βιολογική καλλιέργεια και η κατοχύρωση της ονομασίας προέλευσης στην διάθεση του προϊόντος. Προς την κατεύθυνση αυτή θα πρέπει να στραφούν οι παραγωγοί, οι συνεταιρισμοί και η τοπική αυτοδιοίκηση. Όλοι μαζί ενωμένοι μπορούμε να έχουμε αποτέλεσμα και αναστροφή της υπάρχουσας κατάστασης.

Η αξιοποίηση των βοτάνων του Ταΰγετου θα αποτελέσει σεβαστό εισόδημα για εκείνους που θα ασχοληθούν με αυτό. Η μοναδική ποιότητα του τσαγιού, της ρίγανης, του φασκόμηλου, της μέντας κλπ. αποτελεί ασυναγώνιστη πρόκληση για κάθε καταναλωτή.

Η κτηνοτροφία με τις σημερινές συνθήκες αποδίδει σεβαστό εισόδημα. Ο Ταΰγετος με τα βοσκοτόπια του, δίνει την δυνατότητα για παραγωγή προϊόντων κρέατος και τυριών υψηλής ποιότητας. Η κατοχύρωση, η οργάνωση και η προώθηση της σφέλας Μάνης, σε συνδυασμό με την βιολογική κτηνοτροφία θα βελτιώσουν σημαντικά το εισόδημα των κτηνοτρόφων. Οι Δήμοι σε συνεργασία με την Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Λακωνίας και Μεσσηνίας ήδη προχωρούν σε προγράμματα και μελέτες ανάπτυξης των κτηνοτροφικών περιοχών.

Η αλιεία θα πρέπει να προσεχθεί. Να κατασκευαστούν αλιευτικά καταφύγια και να ενημερωθούν οι ψαράδες για τα υπάρχοντα αλιευτικά προγράμματα του Υπουργείου Γεωργίας που δίνουν σημαντικά κίνητρα για ανάπτυξη.

Μεταποίηση
Στην Μάνη υπάρχουν μικρές μεταποιητικές μονάδες κυρίως έκθλιψης ελαιοκάρπου και τυποποίησης λαδιού, σύγκλινων, μελιού και τυροκομικών προϊόντων. Έχουν χαρακτήρα οικογενειακό ενώ απασχολούν ελάχιστους εποχιακούς εργάτες.

Λόγω της τουριστικής ανάπτυξης των τελευταίων ετών δραστηριοποιήθηκαν επίσης ορισμένες βιοτεχνίες οικοδομικών υλικών, ξυλουργεία, σιδηρουργεία. Οι ίδιες παραπάνω βιοτεχνίες διενεργούν και το εμπόριο των προϊόντων τους.

Υπάρχουν επίσης ορισμένες βιοτεχνίες παραδοσιακών υφαντών οικογενειακού επιπέδου. Σ' ορισμένους από αυτούς δόθηκε η δυνατότητα να εκσυγχρονίσουν τα μηχανήματα τους μέσω του προγράμματος LEADER II που χειρίστηκε η Αναπτυξιακή Εταιρεία Μάνης.

Θα πρέπει οι Δήμοι να βοηθήσουμε στην ανάπτυξη αυτών των βιοτεχνιών οργανώνοντας καλύτερα την ΑΝΕΜ και ενωμένοι να διεκδικήσουμε το LEADER III από το τρίτο Κοινοτικό πλαίσιο στήριξης.

Η πολιτεία θα πρέπει να θεσπίσει ειδικά κίνητρα για την περιοχή της Μάνης, ίσως μιας από τις φτωχότερες περιοχές της Πελοποννήσου. Εμείς οι μανιάτες όλοι μαζί και ο καθένας από την σκοπιά του θα πρέπει να πιέσουμε προς την κατεύθυνση αυτή.

Κατά την τελευταία δεκαετία ο τουρισμός αναπτύσσεται ραγδαία στη Μάνη και χιλιάδες επισκέπτες την επιλέγουν για τις διακοπές τους. Όμως λόγω έλλειψης υποδομών, ήδη διαφαίνεται ο κίνδυνος αλλοτρίωσης της μανιάτικης κουλτούρας και της περιβαλλοντικής καταστροφής. Μεγάλες εκτάσεις πουλιούνται σε αλλοδαπούς, με αποτέλεσμα οι ντόπιοι να βρίσκονται στο περιθώριο.

Με δεδομένη την υπάρχουσα κατάσταση, θα πρέπει να υπάρξει συνολικός σχεδιασμός της τουριστικής ανάπτυξης με μακροχρόνια προοπτική και με κατεύθυνση τον περιπατητικό τουρισμό, που συνδυάζει παραλίες και βουνό.

Συνεπώς πρέπει άμεσα να εκπονηθούν μελέτες για την αποκατάσταση των μνημείων της Μάνης (εκκλησιές, κάστρα, πύργοι, καλντερίμια, μονοπάτια, αρχαία μνημεία κλπ.) ώστε συνδυαζόμενα με τις φυσικές ορεινές και θαλάσσιες ομορφιές, καθώς και με τα περίφημα σπήλαια του Δυρού, να καλύπτουν τις απαιτήσεις των επισκεπτών.

Πολιτιστικοί Σύλλογοι
Οι διεσπαρμένοι πρωτοβάθμιοι Σύλλογοι Μανιατών πρέπει κάποτε να ενωθούν σε μια ομοσπονδία. Το β' βάθμιο όργανο που θα προκύψει, να συστήσει ομάδες δουλειάς ανά κλάδο, ώστε σε συνεργασία με την Τοπική Αυτοδιοίκηση να υλοποιήσουν τις προτάσεις αυτών των επιτροπών.

Εύχομαι κάθε επιτυχία στο Συνέδριό μας και υπόσχομαι τη μέγιστη αξιοποίηση των προτάσεων που θα διαμορφωθούν.