Κεντρική σελίδα
Επάνω

 

Κρυφές ομορφιές της Μάνης

Η ΣΠΗΛΙΑ ΒΛΥΧΑΔΑ ΤΟΥ ΔΗΡΟΥ

Του ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΚΟΠΕΤΕΑ (δημοσιεύτηκε το 1948 στο περιοδικό ΠΑΝ)

Γοητευμένοι από τις φυσικές καλλονές προσκαλώ στα παιδιά του "Πάνα" να ταξιδέψουμε σε μιαν παρθένα Σπηλιά της αγαπημένης μου Μάνης. Ο Ήφαιστος στο σοφό τ' αμόνι κι από τ' άλλο με τη σουβλερή του τρίαινα ο Ποσειδώνας χρόνια δούλεψαν για να την φτιάξουν παραμυθένια. Σφιχτά δέστε το μίτο της Αριάδνης γιατί, είναι φόβος, να φθάσουμε στην Κόλαση.

Ξεχνώντας για λίγο τη συμβουλή των θαλασσόλυκων, που λένε:

Από τον κάβο Ματαπά 40 μίλια μακρυά. Κι από τον κάβο Γκρόσσο 40 κι άλλο τόσο, ας αρματώσουμε καλοτάξιδο καράβι κι ας πιάσουμε τη σκάλα του Δηρού. Είναι ήρεμος κόρφος ο Δηρός στα πλευρά του θαλασσόδαρτου Ταινάρου, που σαν Σπαρτιάτικο δόρυ μπήγεται στις αφρισμένες σάρκες του πελάγου. Με δάφνης στεφάνι φέγγει στα Χρονικά του Εικοσιένα μας, γιατί στα 24-26 του Θεριστή στα 1826 έπαθαν εκεί τη συφορά οι Αραπάδες του Μπραήμη από το καριοφύλι του αμούστακου Μανιάτη, το σαρμά του γέρου και το δρεπάνι της Μανιάτισσας. Στα ΝΔ του πόρτου, σιμά στη θάλασσα, ανοίγει η πύλη της σπηλιάς. Βρίσκεται στα ριζά πελώριου βράχου, ύψος δέκα μέτρα, που τον λένε "Κορτσίνα". Ακόμη τον λένε του "Μπαλωμενάκου ο γκρεμός". Τούτο πάλι έχει την ιστορία του. Ο Μπαλωμενάκος απλοϊκός Μανιάτης, κατά την παράδοση, ονειρευόταν πως να αποκτήσει βιος. Μια μέρα ένας συγχωριανός του έφερνε στον όρμο του Δηρού, από κούρσο, μια κατάφορτη σακολέβα. Είπε του Μπαλωμενάκου, που ζηλιάρικα κοίταζε το προσκαμασιό του συγχωριανού του, πάνω από τον βράχο.

- Ει συ, πατριώτη. Άμα βουτήξης από κει που είσαι, ετότες θα ζε χαρίσου τη βάρκα με το έχει της.

Δε χάνει τότες καιρό ο Μπαλωμενάκος μια και δυο ρίχνεται στη θάλασσα. Όμως δεν ξαναφάνηκε. Καρφώθηκε για πάντα στις "σγάρπες" του βυθού. Από τότε έμεινε για ανάμνηση του "Μπαλωμενάκου ο γκρεμός". Λίγα μέτρα παρέκει χύνει τα ανήλιαγα ασήμια του το υπόγειο ποτάμι, που θα χαρούμε πιο ύστερα. Ρογχάζει καθώς από τη στενή έξοδο βιάζονται τα νερά του να αρμυριστούν στην αγκαλιά της θάλασσας. Τ' άτρομα Μανιατόπουλα του Πύργου και της Χαριάς πέφτουν σε τούτον τον καταρράχτη του κι αφήνουν το ορμητικό νερό να τα φέρει μακριά στο πέλαγος. Αυτό είναι, κιόλας, σημάδι, πως έμαθαν καλό κολύμπι.

Το νερό του ποταμιού είναι γλυφό. Έτσι ο Μανιάτης νουνός του το βάφτισε. "Βλυχάδα". Άλλοι το λένε και "Ρω(ο)γός" ίσως από τη ρωγμή που χύνεται ή κι από το ρόγχο που κάνουν τα νερά με το απότομο πέσιμό τους.

Το ίδιο είπαν και τη σπηλιά. Κι αλήθεια λίγο πιο μέσα γίνονται ένα, ποτάμι και σπηλιά. Μην σας φανεί παράξενο που μιλώ για ποτάμια της Μάνης. Είχε κι η Μάνη τα δικά της. Μα ο Δευκαλίωνας και η Πύρρα, όντας βαλθήκανε ύστερ' από τον Κατακλυσμό να ξαναφτιάξουνε τον Κόσμο, θρονιαστήκανε στο Ταλετόν, καθώς τότε λέγανε την ψηλότερη κορφή του Ταϋγέτου, και με φτυάρια που τους έφτιαξε ο Ήφαιστος, δεξιά τους, κατά την Λακεδαίμονα πέταγαν τα χώματα, αριστερά τους, κατά τη Μάνη πέταξαν τους βράχους και τις πέτρες. Έτσι από το χώμα, αναπήδησαν τα νερά, που σχηματίσανε τον Ευρώτα με τα παραπόταμά του και την εύφορη πεδιάδα του βασιλιά Λακεδαίμονα. Στη Μάνη οι βράχοι κι οι πέτρες σκεπάσανε τα τρία θεοπόταμά της. Δεν φαίνεται άλλο, παρά στο έβγα τους στο πέλαγο. Ορίστε τα ονόματά τους στη γεωγραφική σειρά απ' Ανατολή προς Δύση. "Η Βλυχάδα" του Δηρού, "το ποτάμι της Σπηλιάς Σελίνιτσας", οι "Χόχλοι" ή "Γλυφάδα" της Πραστοβάς, και το "ποτάμι στους Καπετανιάτικους μύλους" κοντά στον Αλμυρό. Τάχα είναι τούτο παράδοση ή ειρωνεία του Λακεδαιμόνιου και του Μεσσήνιου;

 

Περιγραφή της εξερεύνησης

Με δέος τώρα ας πατήσουμε το κατώφλι του εξωτικού τούτου Παλατιού. Ο επισκέπτης με πρώτη ματιά νομίζει ότι πρόκειται για κάποιο από τα συνηθισμένα "Αποσπήλιακα" που αμέτρητα χάσκουν στις απότομες δαντελωτές ακτές της Μάνης από τον Παταπά ως την Καλαμάτα.

Στο βάθος της σπηλιάς μια τρύπα, όμοια σαν στόμα χωριάτικου φούρνου, φέρνει προς τα μέσα. Μια στοά ως δεκαπέντε μέτρα ανοίγει, όπως με τρυπάνι, στην πέτρα. Έρποντας μέσα κει σαν το φίδι, φτάνομε σε δεύτερη στοά, πιο μεγάλη πιο άνετη. Η απλωσιά της επιτρέπει να πάρωμε όρθιοι την ανάσα μας. Σ' αυτήν υπάρχει μικρή λίμνη, που στη μέση της λούζεται μικρός ύφαλος σε σχήμα τραπεζιού. Χρόνια από σεισμό πεσμένος κι ακόμη δε στεριώθηκε. Τώρα είναι έξοχη τραμπάλα, που μπορεί τον άπειρο επισκέπτη φαρδύ-πλατύ να τον ρίξει στης Ανεράιδας λίμνης την ολόδροση αγκαλιά. Το σκοτάδι είναι πυκνό. Τα φώτα μοιάζουν σαν πυγολαμπίδες. Χρειάζεται δυνατό ψαλίδι για να ξεσχίσει κανείς τα κρουστά κρέπια, που απλώνονται γύρω του. Εκστατικοί ατενίζουμε το εξαίσιο πανόραμα. Βράχοι σταλαγμίτες σε σκούρο χρώμα από το υγρόν αέρα, στέκονται αμίλητοι και σκυθρωποί, σαν να φοβερίζουν τους βεβηλωτές της παγερής γαλήνης τους. Γκρίζοι σταλαχτίτες, αμέτρητοι, αφήνουν ρυθμικά να σιγοπέφτουν τα ρουμπίνια τους. Το αδιάκριτο φως αμέσως μεταβάλλει την υδάτινη επιφάνεια σε κρυσταλλένιο καθρέπτη, κι αυτοί σκυφτοί από πάνω πρωτοβλέπουν την ύπαρξή του. Στα τοιχώματα αυτής της αίθουσας υπάρχουν λογής ονόματα και αριθμοί σκαλισμένοι με πικούνι, κείνων που θέλησαν ν' απαθανατίσουν το πέρασμά τους. Συνεχίζοντας το βάδισμά μας από δύσκολα περάσματα, πότε χειροπιαστά, πότε πηδηχτά, όλο δεξιά και σ' απόσταση εκατό μέτρα συναντούμε μεγάλη είσοδο, που μας οδηγεί σε μια δεύτερη λίμνη. Λέγεται η "Μεγάλη λίμνη". Η έκταση της μας ξεφεύγει στο μυστήριο του σκοταδιού, το βάθος της ανεξερεύνητο και το ύψος της από την επιφάνεια του νερού είκοσι ως σαράντα μέτρα.

Στο υποβλητικό αυτό θέαμα σταματά η μιλιά του ανθρώπου. Ο νους του κάκου αναζητεί λύση στο μυστικό της θείας Τέχνης. Σαν μακρινός αντίλαλος, κάποια ενδόμυχη φωνή της υπερκόσμιας φύσης μας τρεμοσβήνει ως την ψυχή μας "Ως εμεγαλύνθη τα έργα σου, Κύριε..." Απερίγραπτη η ποικιλία, ανέκφραστη η διακόσμηση, θαύμα η ηχητική! Σειρές οι πολυέλαιοι, αμέτρητα τα μανουάλια και οι λαμπάδες των σταλαχτιτών στο θόλο από το γκρίζο χρώμα και το καφετί, ως το υπόχρυσο και το κάτασπρο του χιονιού. Μέρα-νύχτα οι σταλαματιές τους, όπως χιλιάδες πλήκτρα στις χορδές της λίμνης παίζουν σε μανιάτικο μοτίβο ατελείωτη συμφωνία, την αρπαγή της Κόρης από τον καταχθόνιο Εραστή. Οι χιλιόχρονοι αδερφοί τους, ενωμένοι ακατάλυτα με τους σταλαγμίτες τους, γίνηκαν πια τεράστιες κολόνες σκαλισμένες μ' αχειρόπιαστο κοπίδι και προσδίνουν την όψη αρχαίου μεγαλόπρεπου Ναού.

Πέρα στο βάθος, διαγράφεται η σιλουέτα ενός Άτλαντα σταλαχτίτη, που δυναμωμένος κι ολόδροσος απ' τα άμωμα νερά, στηρίζει γερά στο κεφάλι του την γωνιά αυτή της Μάνης. Τριγύρω, κατά που πέφτει η ματιά μας ανοίγουν σκοτεινά στόμια άλλων στοών που -ποιος ξέρει- μπορεί να φτάνουν στην Αχερουσία. Στα τοιχώματα διαβάζομε ονόματα άλλων επισκεπτών. Πέτρος, Αραπάκης -1901- είναι ο ξακουστός Μανιάτης, ο "Βασιλιάς των ωκεανών" που με την συντροφιά του φίλου του Άγγλου πλοιάρχου Μπλιθ, πέρασε τον ωκεανό με το μικρό του ιστιοφόρο η "Μανδώρα" από τη Μελβούρνη ως τη Ν. Υόρκη στα 1910, Πουλίκος Πρασιτάκος, ο αείμνηστος συνταγματάρχης του Μηχανικού, Νικ. Αραπάκης, συνταγματάρχης, μακαρίτης κι αυτός. Ο συνταγματάρχης Θεόδωρος Σούμπασης, ο αγαπητός μου φίλος, που στις πολλές ειδήσεις του χρεωστώ τις λεπτομέρειες της περιγραφής μου. Τρεις φορές επισκέφτηκε την Βλυχάδα. Στα 1910 μαθητής, στα 1925 και 26 υπολοχαγός με ακολουθία φίλων του. Κάπου εκεί ήταν και τα αρχικά του ονόματος κάποιου γερμανού περιηγητή-δούκα της Βάδης τον θέλουν - που την επεσκέφθη στα 1890, και πολλοί άλλοι. Και τώρα η βιβλική υπόγεια πορεία, πάντα στη δεξιά όχθη, συνεχίζεται χειροπιαστά και άλλοτε ως τη μέση στο νερό. Περνούμε στοές αλλεπάλληλες. Κάθε μια της έχει δικό της ρυθμό, καινούργια αρχιτεκτονική. Σταλαχτίτες όλων των ειδών, όλων των αποχρώσεων. Χάμω στρώνεται με περσικό χαλί, το τοίχωμα είναι καμωμένο σε οριζόντια ισόπαχα πετρώματα λογής-λογής χρωμάτων. Λίμνες, λιμνούλες, λακκούβες, γούρνες, σκαφίδια προβάλλουν ολόγυρά μας γεμάτα από τα ολόδροσα νερά των σταλαχτιτών. Το υγρό στοιχείο παιγνιδίζει με σχήμα ποταμιού σε μήκος εκατό μέτρα. Η κοίτη του άλλοτε στενεύει από προεξοχές βράχων, αλλού παίρνει βάθος, πότε ψηλώνει και γίνεται καταρράχτης. Οι όχθες μια κόβουνται με το μαχαίρι, την άλλη γίνονται σκαλιά, κι άλλοτε απλώνονται σαν τελλάρα. Γεωμετρικά σχήματα απλά, σύνθετα, σωστά αραβουργήματα, ζωϊκες και φυτικές παραστάσεις δίδουν την εντύπωση τεράστιας Πινακοθήκης όλων των σχολών ζωγραφικής από την αναγέννηση ως το σύγχρονο συρρεαλισμό και φουτουρισμό. Σταλαχτίτες πάλι σ' ατέλειωτες σειρές, όσα τ' άστρα του ουρανού. Τώρα εδώ η στοά μικραίνει, χαμηλώνει ίσα με τη στάθμη του νερού, και φράζει πια τη μαγευτική πορεία μας. Με τον υπολογισμό του σπάγγου το μέρος τούτο βρίσκεται ενάμισο χιλιόμετρο από την είσοδο. Ψηλά στο θόλο ο Σ/ρχης Σούμπασης παρατήρησε να λουφάζουν νυχτερίδες. Πέτριες και χώματα είναι πεσμένα. Σ' αλήθεια ΒΔ της χαριάς ανάμεσα στην περιοχή "Σπηλιάκια" και συνοικισμός "Ξεπαπαδιάνικα" ανοίγονται τρομερά βάραθρα. Ένα απ' αυτά ο "Περιστεριάς" έχει βάθος 50 μέτρα. Τάχα να συγκοινωνούν με τη "Βλυχάδα" που είναι κάτω κει; Οι νυχτερίδες ξέρουν το μυστικό. Γιατί από την κυρία είσοδο δύσκολα να προχωρήσουν τόσο.

Μα κι η παράδοση, λέει ότι η "Βλυχάδα" φτάνει ως το Σαγγιά, τη ψηλότερη βουνοκορφή του Ταϋγέτου στη Μέσα Μάνη. Σ' ένα βάραθρο του έριξαν άχυρα και, καθώς λένε, τα έβγαλε το υπόγειο ποτάμι στη θάλασσα.


Πολεοδομία Γυθείου ] Γεροντική ] Ανεμογεννήτριες ] Εφορεία Βυζ. Αρχ. ] Οι Βράχοι της Μάνης ] Η Γεροντική ] Έθιμο χοιροσφαγίας ] Βραχοσκεπές ] Το Δίκαιο στη Μάνη ] Πολεοδομία Γυθείου ] Άνοιξη στη Μάνη ] Στεγαστικά δάνεια ] Οπτασία ή όραμα ] Ο Πρόεδρος ] Μανιάτικες Αναμνήσεις ] Εκδήλωση ] Μανιάτες Χριστιανοί ] Διαφύλαξη Αρχ/κής ] Μετεωροστάθεια ] Βουλή ] Στεγαστικά Δάνεια ] Αθλητικά ] Εν όψει εκλογών ] Μαύρες σελίδες... ] Δίκη εφημερίδας ] Οι Νίκες του Αγώνα ] Λογοτεχνία...Μνήμης ] Σπήλαια ] Π. Καλονάρος ] Αλ. Κουμουνδούρος ] Προστασία Καταναλωτών ] Συλλογικά ] Δράσεις Συλλόγων ] Κιππούλα ] Οι Πολεμόπυργοι ] [ Βλυχάδα ] Απόφαση ΒΟΜΒΑ... ]